قصیدہ عربی
حقیقةُ الوحی
Urdu original from Ruhani Khazain, edition of the Ahmadiyya Muslim Jamaat.
ضميمه حقيقة الوحي۔ الاستفتاء
بسمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
علمی مِنَ الرحمن ذى الآلاءِ بالله حُزُتُ الفضل لا بِدَهَاءِ
علم من از خدا تعالی است که خداوند نعمت هاست و بذریعہ خدا فضیلت را جمع کردم نه بذریعہ عقل
كيف الوصول إلى مدارج شكره نثنى عليه وليس حول ثناء
تعریف اومی کنیم و نتوانیم کرد
الله مولانا وكافل أمرنا في هذه الدنيا وبعد فناء
چگونه تا مدارج شکر او توانیم رسید
خدا مولائے ما و متکفل امر ماست
چه در این دنیا و چه در آخرت
لولا عنايته بزمن تطلبی
اگر عنایت او در زمانه پیاپی جستن من نبودے
كادت تعفّینی سیول بکائی
نزدیک بود که سیل ہائے گریہ مرا نابود کردندے
بشرى لنا إنا وجدنا مُونسًا ربَّا رحيمًا كاشِفَ الغَماء
ما را خوشخبری باد که ما مونسی یافتیم
که رب رحیم دور کننده غم هاست
أُعطيتُ من الف معارف لُبَّهَا أُنزلتُ مِن حب بدار ضياء
از دوستے من معارف داده شده ام
و از محبوبے در جائے روشنی فرود آمده ام
نتلو ضياء الحق عند وضوحه
ما روشنی حق را بعد ظهور او پیروی می کنیم
لسنا بمبتاع الدجى ببراء
و تاریکی را بعد طلوع ماه نتوانیم خرید
نفسي نأت عن كل ما هو مظلم فأنخت عند منوّرى وجنائي
و ناقه خود را بر آستانه آنکس خوابانیدم که روشنی بخشنده من است
نفس ما از همه تاریکی با دور شد
غلبت على نفسى محبّةُ وَجهِه حتّى رَمَيتُ النفس بالإلغاء
بر نفس من محبت او غالب شد
لما رأيت النفس سدّتُ مُهْجَتي ألقيتها كالمَيْتِ في البيداء
تا آنکه نفس را از میان افگندم
چون دیدم که نفس من سد راه من است
پس اور اہمچو مرده در بیابا نے انداختم
الله كهف الأرض والخضراء
رب رحیم ملجأ الأشياء
خدا پناه زمین و آسمان است
خدائے رحیم جائے پناہ چیز ہا
ضمیمه حقيقة الوحي۔ الاستفتاء
بر عطوف مأمَنُ الغرماء
ذو رحمة وتبرع وَعَطاءِ ۸۹
نیکی کنندہ مہربان جائے امن مصیبت زدگان
صاحب رحمت و احسان و بخشش
أحد قديم قائم بوجوده لم يتخذ وَلَدًا ولا الشركاء
یکی است و قدیم است و قائم بالذات است
نہ پسرے گرفت و نه شریکی دارد
وله التفرد في المحامد كلها
وله علاء فوق كل علاء
و او را در تمام صفات بیگانگی است
و او را بلندی بر هر بلندی است
العاقلون بعالمين يرونهُ وَالعَارفون به رأوا الأشياء
عقلمندان بذریعہ مصنوعات او را می بینند
و عارفان بذریعہ او مصنوعات را مشاهده می نمایند
هذا هو المعبود حقًا لِلوَرى فَردٌ وَحِيد مبدء الأضواء
ہمیں معبود حق برائے مخلوقات است
فر دست یگانہ و ابتدائے ہمہ نو ر ہا از دست
هذا هو الحِبُّ الذي آثرتُهُ ربُّ الورى عين الهدى مولائي
این همان محبوب است که او را اختیار کرده ام
هاجت غمامة حبّه فكأنّها
ابر محبت او بر انگیخت پس گویا آن ابر
رب مخلوقات چشمہ ہدایت مولائے من
ركب على عُسُبُورَةِ الحَدُواءِ
بر ناقه با دشمال سواران هستند
ندعوه في وقت الكروب تضرعًا نرضى به في شدة ورخاء
و در نرمی و سختی با او خوشنود هستیم
حوجاء الفته أثارت حرتي ففدى جناني صولة الحوجاء
در وقت بیقراری ہاما او را می خوانیم
با دگر دالفت او خاک ما پرانید
پس دل من بر حمله آن با دگر دقربان شد
أعطى فما بقيت أماني بعده غمرت أيادى الفيض وجه رجائي
مرا چندان داد که آرزوئے دیگر نماند
إنَّا غُمسنا من عناية ربنا
و دست ہائے فیض اور وئے امید مرا بپوشید
في النور بعد تمزق الأهواء
ما از عنایت رب خود
در نور غوطه داده شدیم و ہوا و ہوس پاره پاره شد
محبت در جان من خمیر کرده شد
و می بینم که دوستی در دل من می درخشد
إن المحبة خمرت في مُهجتي وأرى الوداد يلوح في أهبائي
إني شربت كؤوس موت للهدى فوجدتُ بعد الموت عين بقاء
من برائے ہدایت کا سہ ہائے موت نوشیدم
پس بعد از موت چشمه بقا یافتم
حوجاء سہو کتابت معلوم ہوتا ہے۔ درست ھو جاء ہے جیسا کہ من الرحمن میں یہی شعر ھائے ھوز سے لکھا گیا ہے۔ (ناشر)
ضميمه حقيقة الوحي۔ الاستفتاء
إني أُذِبتُ مِنَ الوداد وناره
من از آتش محبت گداخته شده ام
فأرى الغروب يسيل من إهرائي
پس اشکها را می بینم که از گدازش من روان شده اند
الدمع يجرى كالسيول صبابة والقلب يُشوَى من خيال لقاء
اشک مثل سیل ها از شوق روان است
و دل از خیال دیدار بریان می شود
وأرى الوداد أنارَ بَاطِنَ بَاطِني وأرى التعشق لاح في سيمائي
و می بینم که دوستے باطن باطن مرا روشن کرده است
و عشق در سیمائے من ظاهر شده است
الخلق يبغون اللذاذة في الهوى ووجدتها في حرقةٍ وَصَلاءِ
مردم لذات را در هوا و هوس می جویند
و من لذت را در سوزش و سوختن یافتم و
الله مقصد مهجتي وأريده في كل رشح القلم والإملاء
خدا مقصود جان من است و من او را
بہر قطرہ قلم و املا می خواهم
يا أيها الناس اشربوا من قربتی
قد مُلا من نور المفيض سقائي
اے مردمان از مشک من بنوشید
که از نور فیاض حقیقی مشک من پر است
قومی است که از صدق مرا اطاعت کردند
و قومی دیگر است که از پرده نفس تکبر ورزیدند
قوم أطاعوني بصدق طويّة والآخرون تكبروا لغطاء
حسدوا فسبوا حاسدين ولم يزل حسدت لئام كل ذي نعماء
حسد کردند پس دشنام دادن و همیشه چنین است
که لئیمان خداوندان نعمت را حسد می کنند
من أنكر الحق المبين فإنّهُ كلب وعقب الكلبِ سِربُ ضِراء
و پس آن سگ سگ بچگان هستند که پیروی او می کنند
ہر کہ از حق ظاہر انکار کند او سگی است نه انسان
آذوا وستوني وقالوا كافر فاليوم نقضى دينهم برباء
مرا ایذا دادند و سقط گفتند و گفتند که کا فری است پس امروز ما قرض ایشان بچیزے زیادہ ادا می کنیم
والله نحن المسلمون بفضله لكن نزای جهل على العلماء
و بخدا که ما از فضل او مسلمانان هستیم
لیکن بر علماء جهالت حمله کرده است
نختار آثار النَّبيّ وأَمْرَهُ نقفو كتاب الله لا الآراء
ما آثار نبی صلی اللہ علیہ وسلم را اختیار می کنیم
إنا براء في مناهج دينه
ما در دین او وراہ دین اواز ہر ملحدے
و پیروی کتاب الله را می کنیم نہ پیروی رائے دیگر
من كل زنديق عدو دهاء
بیزاریم که دشمن عقل است
ضمیمه حقيقة الوحى۔ الاستفتاء
إنا نطيع محمّدًا خير الورى نور المُهيمن دافع الظلماء 9
ما محمد صلی اللہ علیہ وسلم را پیروی می کنیم
که نور خدا و دافع ظلمات است
ویل خدا بر شما و بر رائے ہائے شما
أفنحن من قوم النصارى أكفَرُ وَيلٌ لكم ولهذه الآراء
آیا چه ما از نصاری کا فرتر هستیم
يا شيخ أرض الخبث أرض بطالة كفّرتني بالبغض والشحناء
اے شیخ زمین پلید زمین بطالت
آذیتنی فاحش العواقب بعده
هر دو دست تو ہلاک شود تو فساد ها را پیروی کر دی
مرا از روئے کینہ و بغض کا فر قراردادی
والنار قد تبدو من الإيراء
مرا آزار رسانیدی پس از انجام بد خود بے خوف مباش و سنت الهی است که آتش از افروختن می افروزد
تبت يداك تبعت كل مفاسد زلتُ بِكَ القدمان في الأنحاء
و بگوناگون قدم ہائے تو لغزیدند
أودى شَبَابُكَ والنوائب أخرفتُ فالوقت وقت العجز لا الخيلاء
جوانی تو ہلاک شد و حوادث تر اقریب به پیر شدن کرد
تبغى تبارى والدوائر من هواى
تو ہلاکت من و گردشها بر من از ہوائے نفس خود میخواهی
پس وقت تو وقت عجز است نه وقت تکبر و ناز
فعليك يسقط حجر كل بلاء
پس بر تو سنگ ہر بلا مے افتد
إني من المولى فكيف أُتَبَّرُ فاخُشَ الغُيُور ولا تَمُتُ بجفاء
من از جانب خدا هستم پس چگونه هلاک شوم پس از غیرت آن غیور بترس و بظلم خودموت را اختیا ر مکن
أ فتضربن على الصفاة زجاجةً لا تنتهرُ واطلب طريق بقاء
خودکشی مکن و طریق باقی ماندن بجو
اترك سبيل شرارة وخباثةٍ هَوِّنُ عليك ولا تمت بعناء
آیا بر سنگ شیشه را می زنی
راه شرارت و خباثت را بگذار
تب أيها الغالي وتأتي ساعة
اے غلو کننده تو به کن و ساعتی می آید
بر حال خود نر می کن و از رنج ممیر
تمسی تعض يمينك الشلاء
که دست راست خود را که خشک شده است خواهی گزید
یالیت ما ولدت كمثلك حامل خفّاش ظلمات عدوّ ضياء
کاش مادرے پسرے ہمیچو تو نہ زادے
که خفاش تاریکی و دشمن روشنی است
تسعى لتأخذني الحكومة مجرمًا ويل لكل مزوّر وَشَاءِ
تو کوشش می کنی که حکومت مرا ہمچو مجرمی بگیرد
بر هر دروغ آراینده عیب چین و نما م واویلاست
سہو کتابت معلوم ہوتا ہے۔ درست تنتحر ہے۔ فارسی ترجمے سے بھی اس کی تصدیق ہوتی ہے۔ (ناشر)
ضمیمه حقيقة الوحي۔ الاستفتاء
لو كنتُ أُعطيت الولاء لعفته مالی و دنیا کم؟ کفان کسائی
اگر حکومت مراد ہندی ہر آئینہ کراہت کردمی
مرا بد نیائے شما چه تعلق است مرا گلیم خود کافی است
جنازه ما از زندگان دور افتاده است
متنا بموت لا يراه عدونا بعدت جنازتنا من الأحياء
ما بمر گے بمردیم که دشمن ما حقیقت آن نمی داند
تغرى بقول مفترى وتخرص حكامنا الظانين كالجهلاء؟
بقول در هم بافته حکام را می انگیزی
يا أيها الأعمى أتنكر قادرًا
اے کو ر آیا تو وجود آن خدا را تسلیم نمی کنی
و حکام کسانی هستند که پیچو جاہلان بد گمان هستند ؟
يحمى أحبته من الإيواء
که محبان خود را خود نزد خود جا داده نگه می دارد
أنسيت كيف حمى القدير كليمَهُ أو ما سمعت مال شمس حراء
آیا فراموش کردی که چگونه خدا موسیٰ علیہ السلام را نگه داشت یا انجام کار آن مرد که آفتاب مطلع حراء است نشنیدی
نحو السماء وأمرها لا تنظُرَنُ في الأرض دُسَّتُ عينك العمياء
چشم تو سوئے آسمان و حکم آسمان نیست
غرتك أقوال بغير بصيرة
چند اقوال بغیر بصیرت تر امغرور کرد
أدخلت حزبك في قليب ضلالة
گروه خود را در چاه ضلالت افگندی
جاوزت بالتكفير من حد التقى
در کافر قرار دادن از حد تقوی در گذشتی
بلکہ چشم نا بینائے تو در زمین فرو رفته
سترت عليک حقيقة الأنباء
و حقیقت خبر ها بر تو پوشیده ماند
أفهذه من سيرة الصلحاء
آیا همین سیرت نیکان است
أشققت قلبي أو رأيت خفائي
آیا دل مرا بشکافتی یا حال پنهان مرا دیدی
كمل بخٹک کل گید تقصد والله يكفى العبد للإرزاء
ہمہ مکرے کہ میداری بکمال رسان
و بنده را برائے پناہ دادن اللہ کافی است
تاتیک آیاتی فتعرف وَجُهَهَا فاصبر ولا لتترك طريق حياء
نشانہائے من تر اخواهند رسید پس آنها را خواهی شناخت
پس صبر کن و طریق حیا را از دست مده
إني كتبت الكتب مثل خوارق انظُرُ أعندك ما يصوب كمائى
من کتابها مثل خوارق نوشته ام
آیا نزد تو چیزی است که بمیچو آب من بیارد
إن كنت تقدر يا خصیم کقدرتی
اے خصومت کنندہ اگر تر ا قدرت مثل قدرت من است
فاكتب كمثلي قاعدا بحذائي
پس بمقابله من نشسته بنویس
ضمیمه حقيقة الوحى۔ الاستفتاء
ما كنت ترضى أن تُسمى جاهلا فالآن كيف قعدت كاللكناء ۹۳
تو آن نبودی که بیل خود راضی گشتے
پس اکنون تر ا این چه شد که همچو زن ژولیده زبان نشسته
قد قلت للسفهاء إن كتابه عفص يُهيج القيء من إصغاء
تو سفیهان را گفتی که کتاب او
بدمزه است از شنیدن قی می آید
ما قلت كالأدباء قُل لي بعدما ظهرت عليك رسائلی کقیاءِ
بعد زانکه رسائل من تراقے آ رنده معلوم شدند
بگو تو مثل او بیبان چه گفتی
قد قلت إنى باسل متوغلٌ سَمَّيتَنى صيدا من الخيلاء
تو می گفتی که من دلاور و در علم توغل با دارم
و نام من شکار نهاده بودی
اليوم مني قد هربت كأرنب خوفًا من الإخزاء والإعراء
ازین خوف که رسوا خواهی شد و بر هنه خواهی شد
امروز از من همچو خر گوشے بگریختی
فكر أما هذا التخوف آية
فکر کن آیا این نشان خدا تعالی نیست
رعبا من الرحمن للإدراء
که بر تو رعب انداخت تا ترا آگاه کند
كيف النضال وأنت تهرب خشيةً اُنظُرُ إلى ذل من استعلاء
تو چگونه با من معارضه توانی کرد و از خوف می گریزی
این پاداش تکبر و نا ز کردن است
إن المهيمن لا يحب تكبّرًا مِن خَلْقه الضعفاء دود فناء
خدا تعالی از آفریدگان خود که ضعیف در کرم نیستی
هستند تکبر پسند نمی کند
غفرت من سهم أصابك فاجا أصبحت كالأموات في الجهراء
از تیرے در خاک غلطانیده شدی که بناگاه ترا رسید
و در بیابان همچو مردگان صبح کردی
الآن أين فررت يا ابن تصلّف قد كنت تحسبنا من الجهلاء
اکنون اے پسر لاف ہاکجا گریختی
و تو ما را از جهلاء می پنداشتی
يا من أهاج الفتن قم لنضالنا كنا نعدک نوجةَ الحَواءِ
اے آنکہ فتنہ ہا انگیخت برائے پیکار ما بر خیز
ماتر اگر دبا د جائے غبار می پنداشتیم
نطقى كَمَوْلِي الأَسِرَّةِ جَنَّةٍ قولى كقِنُو النخل في الخَلْقاءِ
نطق من مثل آن باغیست که بر وادی او باران دوم باریده باشد و سخن من چون خوشه نخل است که در ز مین نرم با شد
مُزّقت لكنُ لا بضرب هراوة بل بالسيوف الجاريات كماء
بلکه به شمشیر ها که همچو آب روان بودند
تو پارہ پارہ کردہ شدی مگر نه بضرب عصا
ضمیمه حقيقة الوحي۔ الاستفتاء
إن كنت تحسدني فإني باسِلٌ أُصلى فؤاد الحاسد الخطاء
اگر تو با من حسد می کنی پس من مردے دلاورم
دل حاسدان خطا کاران را می سوزم
كذبتني كفّرتني حقرتني وأردت أن أسفى كمثل عفاء
تو مرا دروغگو قراردادی تو مرا کا فر گفتی تو تحقیر من کردی
و خواستی کہ ہمچو خاک پر اینده شوم
هذا إرادتك القديمة من هوى والله كهفي مُهلِكُ الأعداء
این قدیم اراده تو در دل تو مانده
إني لشرُّ النّاس إن لم يأتِني نصر من الرحمن للإعلاء
من بدترین مخلوقاتم اگر مدد خدا مرا نه رسد
و خدا پناه من و هلاک کننده دشمنان است
از خدائی که رحمن و بلند کننده است
و خدائے من رب قدیر است که نگهدارنده کمزوران است
بلا شبہ تکبر از همه چیز ہارڈی تر است
ما كان أمر في يديك وإنّهُ رب قدير حافظ الضعفاء
پیچ امری در دست تو نیست
الكبر قد ألقاك في درك اللظى إن التكبر أردأُ الأشياء
این تکبر است که ترا در جهنم انداخت
خَفْ قهر رب ذي الجلال إلى متى تقفو هواك وتَنزُون كظباء
خواهش خود را پیروی خواهی کر دو ہمچو آ ہو ان خواہی جست
تبغى زوالي والمهيمن حافظی عادیت ربا قادرًا بمرائي
از دشمنی من خدا را دشمن گرفتی
از قهر خدائے بزرگ بترس و تا کجا
تو زوال من می خواهی و خدا نگهبان من است
ہر کہ مقرب حق باشد به هیچ فتنه بر با دنمی شود
ونز دہر بلا برائے او اجر می نویسند
ما خاب من خاف المهيمن ربه
هر که از خدا بترسد هرگز زیان نمی بردارد
إن المهيمن طالب الطلباء
إن المقرب لا يضاع بفتنة والأجر يُكتب عند كل بلاء
به یقین بدان که خدا جو بندہ جو بندگان است
هل تطمع الدنيا مذلة صادق هيئات ذاك تخيل السفهاء
آیا دنیا این طمع می دارد که صادقے ذلیل گردد این کجا ممکن است بلکه این خیال ساده لوحان است
إن العواقب للذى هو صالح والكرة الأولى لأهل جفاء
و غلبہ اول برائے ظالمان است
انجام پیکار ہا برائے نیکو کاران است
شهدت عليه، خصيم، سُنّة ربنا
بر این دعوی اے دشمن من سنت خدا گواه است
في الأنبياء و زمرة الصلحاء
که در انبیاء و نا ئبان انبیاء مانده
مت بالتغيظ واللظى يا حاسدی
اے حاسد من بغضب و نائر ہ آتش بمیر
ضمیمه حقيقة الوحي۔ الاستفتاء
إنا نموت بعزة قعساء ۹۵
إنا نرى كل العلى من ربنا والخلق يأتينا لبغي ضياء
ما همه بلندی ها از خدائے خود خواهیم دید
که ما با عزت پائیدار خواهیم مرد
و مردم برائے طلب روشنی نزد ما خواهند آمد
اوشان ترا به لعنت یا دخواهند کرد
هل تَهْدِمَنَّ القصر قصر إلهنا
و ذکر خیر ما از جمله نیکی با شمار کرده خواهد شد
هل تُحرقن ما صنعه بنائی
آیا تو محل خدا را مسمار خواهی کرد
آیا تو چیزی را خواهی سوخت که ساخته بانی من است
هم يذكرونك لاعنين وذكرنا في الصالحات يُعَدُّ بعد فناء
يرجون عشرة جدنا حسداؤُنا ونذوق نعماءا على نعماء
حاسدان می خواهند که بخت ما بسرد را فتد
حالانکه ما نعمت ها بر نعمت ها می چشیم
لا تحسن أمرى كأمرٍ غُمَةٍ جاءت بك الآيات مثل ذكاء
امر مرا امرے مشتبہ مدان
و ہمچو آفتاب تر انشا نها رسیده اند
جاءت خيار الناس شوقا بعدما شموارياح المسك من تلقائي
مردمان نیک نزدم آمدند
بعد از انکہ خوشبوئے مشک از جانب من شمیدند
طاروا إلى بألفة وإرادة كالطَّيرِ إِذْ يَأْوى إلى الدَّفُواءِ
سوئے من بالفت و ارادت پرواز کردند
مثل آن پرندہ کہ سوئے درخت بزرگ پناه می گیرد
لفظت إلى بلادنا أكبادها مابقى إلا فضلة الفضلاء
دیار ما جگر گوشہ ہائے خود سوئے ما افگند
و بجز آن مردم دیگری نماند که فاضلان را همچو فضله اند
أو من رجال الله أُخْفِيَ سرُّهم يأتونني من بعد كالشهداء
یا آن مردانے کہ ہنوز را از ایشان پوشیده داشته اند
ایشان بعد از این مثل گواهان خواهند آمد
ظهرت من الرحمن آيات الهدى سجدت لها أمم من العرفاء
از خدا تعالی نشانها ظاهر شدند
مگر لئیمان از بد بختی انکار می کنند
أما اللئام فينكرون شقاوة لا يهتدون بهذه الاضواء
و عارفان بمشاهده آن خدا را سجده کردند
باین روشنی ہا ہدایت نمی پذیرند
هم يأكلون الجيف مثل كلابنا هم يشرهون كأنسر الصحراء
اوشان حریص مردار ہمچو کرگس بیابان ها اند
اوشان همچو سگ ہائے ما مردار می خورند
ضميمه حقيقة الوحي۔ الاستفتاء
٩٦﴾ خَشَّوا ولا تخشى الرجال شجاعة في نائبات الدهر والهيجاء
مرا ترسانیدند و مردان بها در نمی ترسند
لما رأيت كمال لطف مهیمنی
ہر گاہ کمال لطف خدائے خود دیدم
ما خاب مثلی مؤمن بل خصمنا
اگر چه حوادث باشند یا جائے پیکار
غاب البلاء فما أحس بلائي
بلا رفت پس بوجود بلا پیچ احساس نه کردم
مثل من شخصے ہرگز خائب و خاسر نمی گردد بلکہ دشمنے
قد خاب بالتكفير والإفتاء
کہ برائے تکفیر فتوئی تیار کر د خائب و خاسر خواهد شد
الغَمُرُ يبدو ناجذيه تغيّظًا اُنظُرُ إلى ذى لوثة عجماء
جاہلے دندان خود را از دشمنی آشکارا می کند
قد أسخط المولى ليُرضى غيره والله كان أحق للإرضاء
سوئے این غبی که مثل چار پایه است نگه کن
برائے رضائے اغیار خدا را نا راض کرد
و خدا برائے راضی کردن احق و اولی بود
كسرت ظرف علومهم كزجاجةٍ فتطايروا كتطاير الوقعاء
من ظرف علوم ایشانرا همچو شیشه شکسته ام
پس ہمچو غبارے کہ بر خیز د پرواز کردند
قد كفروا من قال إني مسلم
آن کسے را کا فر قرار دادند که میگوید که من مسلمانم
لمقالة ابن بطالة وعواء
این همه از سخن بٹالوی عوعو کننده است
خوف المهيمن ما أرى في قلبهم فارت عُيونُ تمرد وإباء
خوف خدا در دل ایشان نمی بینم
چشمہ ہائے سرکشی در جوش اند
قد كنتُ آمل أنهم يخشونه فاليوم قد مالوا إلى الأهواء
من امید می داشتم که ایشان از و خواهند تر سید
پس امروز سوئے ہوا و ہوس میل کردند
نضوا الثياب ثياب تقوى كلهم ما بقى إلا لبسة الإغواء
و هیچ جامه بجز جامه اغوانز دشان نماند
ہمہ جامہائے پر ہیز گاری را از خود بر کشیدند
هل من عفيف زاهد في حزبهم أو صالح يخشى زمان جزاء
آیا نیچ پر ہیز گاری زاہدے در گروه ایشان موجود است؟ یا نیکوکاری موجود است که از روز پاداش می ترسد
والله ما أدرى تقيا خائفًا
بخدا که من پیچ پر ہیز گارے خائفی در این فرقه نمی بینم
في فرقة قاموا لهدم بنائی
کہ برائے ہدم بنیان من برخاسته اند
ما إن أرى غير العمائم واللحى أو آنفًا زاغت من الخيلاء
من بجز عمامہ ہاوریش ہانمی بینم
یا بینی ها می بینم که از تکبر کج شده اند
سہو کتابت معلوم ہوتا ہے۔ درست یبدی ہے۔ فارسی ترجمے سے بھی اس کی تصدیق ہوتی ہے۔ (ناشر)
ضمیمه حقيقة الوحي۔ الاستفتاء
لا ضير إن ردوا كلامي نخوةً فَسَيَنجَعَنُ في آخرین ندائی ۹۷
بیچ مضائقہ نیست اگر کلام مرا از تکبر خود رد کردند عنقریب این کلام در دلہائے دیگر ان اثر خواهد کرد
لا تنظُرَنُ غَرُوا إلى افتائهم غُس تلا غُسَّا بِنَقْعِ عَمَاءِ
سوئے فتوی ہائے ایشان نگہ مکن
احمقے احمقی را در گرد و غبار کوری پیروی کرد
قد صار شيطان رجيم حبَّهُم
يمسى ويُضحي بينهم للقاء
شیطان رانده محبوب شان شده است
برائے ملاقات شان شام می آید و صبح می آید
أعمى قلوب الحاسدين شرورهم أعرى بواطنهم لباس رياء
دل حاسدان را شرارت ایشان کور کرد
و جامه ریا باطن ایشان را بر هنه نمود
آذوا وفي سُبل المهيمن لا نرى شيئًا ألذ لنا من الإيذاء
مرا این ادادند و در راه خدا
ہیچ چیزے لذیذ تر از اذیت مرا نیست
ما إن أرى أثقالهم كجديدة إني طليح السيح والأعباء
بار ہائے ایشان نزد من با رنو نیست
نفسى كعسبُرَةٍ فَأُحْنِقَ صَلْبُها
نفس من مثل ناقه است پس کمر آن ناقه
هذا ورَبِّ الصادقين لأجتني
من همین اصول دارم مگر قسم بخدائے راستبازان
إن اللام يحقرون وذمهم
لیمان تحقیر من بمذ مت خود می کنند
زَمَعُ الأناس يحملقون كثعلب
مردمان سفله بر من همیچور و با حمله می کنند
من فرسوده سفر و فرسوده با رها هستم
من حمل إيذاء الورى وجفاء
از این اها و جفا با لاغر شده است
نعم الجنا من نخلة الآلاء
که همیشه من از درخت نعمت ها میوه می چنیم
ما زادني إلا مقام ساء
مگر خدائے من مرا بلندی با داد
يؤذونني بتحوب ومُواءِ
و از آواز روباه و آواز گر به مرا ایزا می دهند
والله ليس طريقهم نهج الهدى بل منية نشأت من الأهواء
بلکہ آرزوئے نفسانی است که از هوا و هوس پیدا شده است
بخدا این راه شان راه هدایت نیست
أعرضت عن هذيانهم بتصامم وحسبتُ أن الشر تحت مراء
من از هذیان ایشان دانسته خود را بهره کرده کناره کردم
و دانستم که زیر مجادله شر است
انا صبرنا عند ايذاء العدا فعلوا كمثل الدخ من إغضائي
پس بتکبر برآمدند ومثل دود از چشم خوابیدن من بلند شدند
بر وقت ایذاء دشمنان ما صبر کردیم
ما بقى فيهم عفة وزهادة
در ایشان هیچ عفت و پرهیزگاری نمانده است
مالوا الى الدنيا الدنية من هوى
سوئے دنیا کہ بیچ و کمینه است مائل شدند
ضمیمه حقيقة الوحي۔ الاستفتاء
لا ذرة من عيشة خَشُناءِ
و نه یک ذرہ زندگی مجاہدانہ
فروا من البأساء والضراء
و از سختی ها و گزند با گریختند
صالوا من الأوباش حزب ارازل فكأنهم كالخي للإحماء
چند کمینه از او باش حمله کردند
لما كتبت الكتب عند غلوهم
هرگاه کتاب ها بر وقت غلو ایشان شتم کرد
قالوا قرأنا ليس قولا جيدًا
گفتند خواندیم سخن خوب نیست
عرب أقام ببيته متسترا
یک عرب بطور پوشیده در خانه او قیام کرده است
پس گویا اوشان سرگین خشک اند که برائے گرم کردن است
ببلاغة وعذوبة وصفاء
و همه آن کتاب با ببلاغت و عذوبت وصفا پر بودند
أو قول عاربة من الأدباء
یا قول کسی است که از گروه برگزیده عرب واد ببان است
أملى الكتاب ببكرة ومساء
همان عرب کتاب را صبح و شام نوشته
أنظر إلى أقوالهم وتناقُضِ سَلب العناد إصابة الآراء
سخن ہائے ایشان به بین و تناقض را به بین
عنا دے کہ میدارند رائے صائب را سلب کرد
طورًا إلى عرب عزوه وتارة قالوا كلام فاسد الإملاء
و وقت دیگر گفتند که این کلام خراب املا دارد
وقتے کلام مرا سوئے عرب منسوب کردند
هذا من الرحمن يا حزب العدا
لا فعل شامي ولا رفقائي
این املا از خدا تعالی است اے گروہ دشمنان
نه کار شامی است و نه کار رفیقان من
أعلى المهيمن شأننا وعلومنا
نبنى منازلنا على الجوزاء
خدا تعالی شان ما را و علوم ما را بلند کرد
ما منازل خود را بر جوزا بنا می کنیم
بعد زین مقام مولویت را خالی کنید
خَلُّوا مقام المولوية بعده وتستروا في غَيْهَب الخوقاء
قد حددت كالمرهفات قريحتي ففهمت ما لم يفهموا أعدائي
و در تاریکی چاہے پوشیدہ شوید
ہمچو شمشیر ہائے تیز طبیعت من کرده شد است
این کتاب من هر نوع بلاغت جمع کرده است
پس آن چیز ها فهمیدم که دشمنان نه فهمیدند
هذا كتابي حاز كل بلاغة بهر العقول بنضرة وبهاء
دانش ها را بتازگی و خوبی حیران کرد
ضمیمه حقيقة الوحي۔ الاستفتاء
الله أعطاني حدائق علمه لولا العناية كنتُ كالسفهاء ٩٩
خدا تعالیٰ مرا باغہائے علم خود عطا فرمود
اگر عنایت الہی نبودے من ہمچو بے خبر دان بودی
إنى دعوت الله ربا محسنًا فأرى عيون العلم بعد دعائي
من از خدائے خود خواستم که رب محسن است
پس چشمہ ہائے علم بعد از دعا مرا نمود
إن المهيمن لا يُعِز بنخوةٍ إِنْ رُمُتَ اعزازا فكُن كعفاء
به تحقیق خدا متکبر را عزت نمی دهد
والله قد فرطت في أمرى هوى
بخدا که در امر من از روئے ہوا و ہوس تقصیر کر دی
اگر می خواهی که تراعزت داده شود پس ہمچو خاک باش
وأبيت كالمستعجل الخطاء
ومثل جلد با ز خطا کننده انکار کردی
الحر لا يستعجلن بل إنه يرنو بإمعان وكشف غطاء
آنکه آزاد از تعصب ها است او جلدی نمی کند
بلکہ بغور دل می نگرد و از میان پرده می بر دارد
يخشى الكرام دعاء أهل كرامةٍ رُحمًا على الأزواج والأبناء
نیک مردان از دعائے اہل کرامت می ترسند
و بر زنان و پسران خود از بین خوف رحم می کنند
عندى دعاء خاطف كصواعق فحذار ثم حذار من أرجائي
نزد من دعائے است کہ ہمچو صاعقه می جهد
پس از کنارہ ہائے من دور باش دور باش
والله إني لا أريد إمامة
بخدا من هیچ پیشوائی را نمی خواهم
هذا خيالك من طريق خطاء
این خیال تو از راه خطاست
إنا نريد الله راحة روحنا لا سُؤددا ورياسة وعلاء
ما خدا را می خواهیم که آرام روح ماست
و ریاست و بلندی را نمی خواهیم
ما بر خدائے خود تو کل کردیم
ہر کہ خدا را با شد بزرگی مے یا بد
دشمنان از راه خباثت مرا ایزا می دهند
إنا توكلنا على خَلاقِنَا
من كان للرحمن كان مكرما لا زال أهل المجد والآلاء
إن العدا يؤذونني بخباثة يؤذون بالبهتان قَلبَ بَراءِ
هم يُذعرون صيحة ونعدهم في زُمرِ موتى لا من الأحياء
و ما ایشان را از گروه مردگان می شماریم نه از زندگان
معطى الجزيل وواهب النعماء
که بخشنده نعمت ها و عطا کننده است
همیشه در بزرگی و نعمت ها می ماند
از روئے بہتان دل بری را می آزارند
ایشان می ترسانند
سہو کتابت معلوم ہوتا ہے” نوشتم “ ہونا چاہیے۔ (ناشر)