انجام آتھم
حصہ 10
Urdu original from Ruhani Khazain, edition of the Ahmadiyya Muslim Jamaat.
مكتوب احمد
۱۰۸) ويأكل ويشرب حتى يكون بطنه كالقبة، ويشرب الحَلَبَ مِلا العُلبة، و
تا بوقتیکه از خواب خود بیدار شود و می نوشد و می خورد تا آنکه شکم او پیچو گنبدی میشود۔ وشیر چندان می نوشد که ظرف
لا يأخذه توخم ولا يكون من المبطونين۔ يركب على كل مطيّةٍ وَطِيّة، ويكون
کلان شیر را خالی میکند ۔ مگر طعام او در معده فاسد نمی شود و نه او را در دشکم می گیرد۔ بر چنان اسے سوار میشود که
له تنعمه كعطية، ويشغفه الأملاك والغلمان، ولا يدرى ما الإيمان۔ لا يغادر
نمی جنباند او را۔ و تنعم او او را مثل عطیه می باشد و محبت ملک با و غلامان در دل او می نشیند - ونمی داند که ایمان
صغيرة ولا كبيرة، ولا يُثنى عليه خُلقًا وسيرة، ومع ذلك يكون مرجع الخواص
چه باشد۔ نمی گزار د صغیره را و نه کبیره را و کسے تعریف خلق و سیرت او نمی کند و با وجود این همه خرابی با او مرجع
والعوام، ويصافونه بالحب التام، حتى يكون قبره بعد موته معتمر
خواص و عوام می باشد ۔ و بکمال محبت او را دوست میگیرند تا آنکه قبر او بعد از مردن او زیارت گاه زائران
والسماوات والعناصر التي عليها مدار الحياة، والإنكار جهل وسفاهة، ومن
افتاده است و همچنان در مرتبه وجود بعد از عناصر است چرا که این همه چیز با مدار حیات انسان اند و ازین
قبيل المكابرات، فالرحيم الذي خلق لنا قبل وجودنا كثيرا من النعماء ، كيف يُظَنّ
واقعه انکار کردن از قبیل جہالت و کم عقلی و مکابره است۔ پس آن مهربان که قبل از پیدائش ما چندین
أنه بدل قانونه بعد تلك الآلاء ، وفوضنا إلى أعمالنا كبخيل وضنين؟ ثم |
نعمتها پیدا کرد۔ چسان گمان کرده آید که او بعد عطائے این نعمتها قانون خود را تبدیل کرد و همچون خیلی ما را با عمال
الذين انغمسوا في هذه التوهمات، وظنوا أن هذا العالم يدور على محور التناسخات |
ما گذاشت باز آنانکه درین تو همات غرق شده اند و گمان کرده اند که این جهان بر محور تناسخها گردش میکند
يقولون إنه ليس أحدٌ خالق أصل المخلوقات، بل كل روح قديم وواجب
این مردم میگویند که اصل مخلوقات را کسے پیدا نکرده است۔ بلکہ ہر روح مثل خدا تعالیٰ واجب الوجود
بقية الحاشية
مكتوب احمد
الزائرين، وتتعهدها صباح ومساء زُمَرُ المعتقدين۔
می گردد ۔ و ہر صبح و شام معتقدان بر مزار شریف او بتعهد می روند ۔
وما قام دليل على كور هذا الإنسان، وحور الرجال الذين سمعت
و هیچ دلیلی بر اقبال این شخص قائم نشده است که چرا این چنین نعمت و عزت حاصل کرده و نه
ذكرهم في سابق البيان، ولا يُدرى كيف وقع قوم في يد النحاسين
دلیلی بر ادبار آن کسانی تا حال بدست آمده که ذکر مصیبت شان پیش زین شنیدی و هیچ معلوم
و آخرین دخلوا في المنعمين۔
نمی گردد که چرا قومی در دست برده فروشان افتادند و چرا قومی دیگر در منعمان داخل کرده شدند
فهذه أسرار لا تبلغ الأنظار منتهاها، ولا تدرى الأفكار مغناها، فإذا
پس این راز ها هستند که دیده ها تا انتہائی آن نتوانند رسید و هیچ فکرے مرکز اقامت آنها را نمے داند۔
كمثل الله وكذلك أجزاء المركبات، وهذا هو الأمر الذي لزمهم من إنكار صانع
است و هم چنین ماده اجسام واجب الوجود است و این همان امر است که بوجه انکار صانع موجودات
المصنوعات۔ فإنهم لما أنكروا بوجود البارء الصناع، اضطروا إلى أن يُقروا بقدم
اوشان را لازم آمد - چرا که اوشان هرگاه که از وجود صانع عالم انکار کردند ۔ برائے تراشیدن این عقیده
الأشياء ، فجعلوا كل شيء واجب الوجود، مضطرين۔ وظنوا أن صانع العالم
مضطر شدند که عالم قدیم ست پس در حالت اضطرار هر چیزی را واجب الوجود قرار دادند و گمان کردن که صانع عالم
بقية الحاشية
أحد منهم في الوجوب والقدم كالمتشاركين۔ فهذا دليل آخر على إبطال أوهامهم
ہمچو شریکان یکی از یشان ست -
پس این دلیل دیگر بر ابطال عقیده ایشان است
ورد كلامهم عند المحققين۔ فإن الله الذي هو قيوم الأشياء ، وبه بقاء الأرض
چرا که آن ذاتے کہ قیوم اشیاء ست و بقائے زمین و آسمان
مكتوب احمد
وجدت هذه المعضلات في أفعال الله فكيف لا يوجد مثلها في أقوال الله؟
پس هرگاه که این عقدہ ہائے لا ینحل در کار ہائے خدا تعالیٰ موجود اند - پس چرا در گفتار ہائے او نظائر نباشند
ما لك لا تقيس أقوال الحكيم على أفعال الحكيم؟ مع أنهما كالمرايا المتقابلة،
تراچه پیش آمد که اقوال حکیم را بر افعال حکیم قیاس نمی کنی با وصف اینکہ آن ہر دو مثل آئینہ ہائے
وكالتوأمين في المشاكلة، فلا بدّ فيهما من وجود المناسبة، وتحقق المشابهة۔
متقابله هستند ۔ مثل دو بچه توام در مشابہت هستند ۔ پس وجود مناسبت در آن هر دو ضروری ست
فلا تجاوز الحد الذي يسنّى الأمر المعضل، ولا ترد الأمر الصحيح الذي
وتحقق مشابهت از واجبات است۔ پس از ان حدی بیرون مشو که آن مشکل را آسان میکند و آن امر صحیح
يجب أن يُقبل، ولا تكن من المتعصبين۔
را رد مکن که قابل قبول است و از متعصبان مشور
بقية الحاشية
والسماء ، كيف يمكن أن يكون أحد من الموجودات، ويساويهم في الوجوب وقدم
با ویست - چگونه ممکن است که یکی از موجودات باشد و در وجوب و قدامت بدیشان برابر
الذات؟ ولو كان البارى أحدًا منهم وعلى درجة المساواة، فكيف تكون ربوبيته -
باشد اگر خدا تعالی یکی از مخلوقات بودی و بهمه ممکنات درجہ مساوات داشتے ۔ پس چگونه ممکن بود که ربوبیت
محيطة على الأرواح وأجساد الكائنات؟ بل هو إذ ذاك يكون كالإخوان للآخرين، لا مبداً
اوبر ر جميع ارواح واجساد احاطه کردے۔ بلکہ درین وقت دیگران را ہمچو برادران بودے۔ نہ کہ مبدء
الفيض ورب العالمين۔ وشتّان بين هذه الحالات وبين قيوم السماوات و
فیض ورب العالمین و بنگر چه نسبت است این حالات را با ذات قيوم السموات والارض
الأرضين۔ ثم حينئذ لا تبقى دلالة شيء على وجوده، وكيف الدلالة إذ لم يخلق
باز این فساد لازم می آید که درین صورت بر وجود باری پیچ دلیلے قائم نمی تواند شد ۔ و چگونه دلیل قائم
ایڈیشن اول میں یہ لفظ موجود نہیں تاہم روحانی خزائن میں اسے مثل کے ترجمہ کے طور پر دیا ہے۔ (ناشر)
مكتوب احمد
يا عباد الله، اسمعوا، ثم فكروا ثم اقبلوا إن كنتم طالبين قدمات نبي الله عيسى، و ا
اے بندگان خدا بشنوید - باز فکر کنید باز قبول کنید اگر جو بندگان هستید - در این شک نیست که نبی اللہ عیسی وفات یافت
أخبرنا عن موته خير الخلق وسيّد الورى ، ثم شهد على موته كثير من أهل العلم والنهى
و ما را از موت او بهترین مخلوقات صلی اللہ علیہ وسلم خبر داد باز برموت او بسیاری از عالمان و عاقلان گواهی دادند
كما شهد شاهد عند وفاة نبينا المصطفى، أعنى خليفة الله الصديق الأتقى۔
چنانچہ ابو بکر رضی اللہ عنہ کہ خلیفہ اللہ وصدیق واقعی بود
وكذلك ذهب إليه كثير من الأكابر والأئمة، وما جاء لفظ "رجوع
و ہم چنین بسیاری از اکابر و امامان بسوئے موت مسیح رفته اند و لفظ رجوع مسیح در پیشگوئی آنحضرت صلی اللہ علیہ وسلم
شيئًا بل تباعد عن حدوده؟ ولا يفتى القلب السليم، والعقل القويم، أن يبقى وجود
شود چرا که او چیزی پیدا نکرد بلکه از مخلوقات دور مانده و دل سلیم و عقل درست فتوی نمی دهد که وجود
البارى بغير دليل و برهان مبين ثم لما سلموا أن أنواع المخلوقات نتيجة ضرورية
باری از دلیل خالی باشد باز این مردم چون تسلیم کردند که انواع مخلوقات اقسام نیکی ها و
الأنواع الحسنات والسيئات، لزمهم أن يُقرّوا بأن أقسام الحيوانات لا يجاوز أقسام الحسنة |
بدی ها را بطور نتیجه ضروریه است ایشان را لازم آمد که این هم اقرار کنند که اقسام جانوران از اقسام نیکی و بدی
والسيئة، وهذا باطل بالبداهة والمشاهدة الحسّيّة۔ فلا شك أن هذه
متجاوز نیستند و این خیال به بداہت باطل و از مشاهدات حسیه در وغش ظاهر است ۔ پس هیچ شک نیست
الأوهام قد نُحتت من تلفيقات إنسانية، وتجويزات اضطرارية، فإنهم إذ لم
که این خیالات از منصوبہ ہائے انسانی اند و از قبیل تجویزات اضطرار یه ست چرا که اوشان چون
يهتدوا إلى الحق، ألقوا الآراء رجمًا بالغيب كالعامهين، وما كانوا مهتدين ۔
حق را نیافتند - رجما بالغيب رائے ہا ظاہر کردند و چون سرگشتگان سخنها گفتند۔
بقية الحاشية
نوٹ: اعجبني عقل البراهمة انهم جمعوا التناقض في العقيدة۔ يعتقدون بوجوب العذاب على سيئات سابق الزمان۔ ثم يدعون
ربهم لكشف العذاب عنهم عند المكاره والامراض والخسران بل بعضهم يدعون بالاصرار، ويجلسون في موقد النار۔ بكد وتعب في هواجر ذات لهب۔ ولا يفكرون في هذه التناقض كالعاقلين۔
دعا با میکنند ۔ بلکہ بعض مردم از ایشان با صرار دعا میکنند و در جائے افروختن آتش می نشیند دوختی ورنج می بردارند و در آتش نشستن اوشان در وقتی می باشد که آفتاب به نیم روز میرسد و شدت پیش میباشد و در این تناقض همچو عاقلان فک نمی کنند ۔ منه
مراعقل براهمه در تعجب انداخت ایشان تناقض را در عقیده خود جمع میکنند - اعتقاد میدارند که عذاب بوجه گناهان سابقه ضروری است باز برائے دور کردن عذاب
مكتوب احمد
المسيح في نبأ خير البرية، بل لفظ ”النزول إلى هذه الأمة۔ وشتان ما بين
نیامده است
و در لفظ رجوع و
بلکہ لفظ نزول مسیح آمده است
الرجوع وبين النزول عند أهل المعرفة۔ فاتقوا الله يا معشر المؤمنين،
لفظ نزول فرقے ست بسیار کہ اہل معرفت میدانند پس اے گروہ مومنان از خدا بترسید
واقبلوا الحق يا حزب الصالحين۔
و اے صالحان حق را قبول کنید
دست بدست
واعلموا أن قرب الله ليس إرثًا مقبوضًا لأحد، بل تداول هذه الأيام من
و بدانید که قرب خدا ورثہ کسے نیست
بلکه این ایام از خدا تعالی
ثم من المعلوم أن الأمر لو كان كذلك من ربّ الكائنات، لوجب أن يكون قلة
باز این امر معلوم است که اگر تناسخ درست است پس می باید که قلت مردم و کثرت
الناس وكثرتهم تابعا لتغير عدد الحيوانات، وهذا باطل بالبداهة، وكذب بَحْتُ
اوشان تابع قلت و کثرت حیوانات باشد یعنی چون حیوانات بسیار شوند ایشان کم شوند و چون حیوانات
عند نظر التجربة، لأنا نشاهد غير مرة في أيام البُسُرات، كثيرا من الأذية والحشرات،
کم شوند ایشان بسیار شوند و این امر ببداہت باطل و دروغ محض است چرا که ما در ایام بر شکال با رہا مشاہدہ
والهوام والديدان والضفادع وأنواع الحيوانات، ونعلم أنها أضعاف مضاعفة من
میکنیم که بسیاری از جانوران خور دو گزنده و کرمها وغوک باو دیگر اقسام حیوانات می برآیند ۔ و میدانیم که
عدد نوع الإنسان، بل لا يوجد الناس عُشْرَ عَشيرها عند الحسبان۔ فلو كانت هذه
از عدد نوع انسان چند در چند زیاده است۔ بلکه انسان بقدر عشر عشیر آنها هم نیست پس اگر این جانداران
الحيوانات أرواح الآدميين، فلزم أن لا يبقى في الخريف نفس واحدة منهم في
ارواح آدمیان بودندی پس لازم می آید که در ایام بر شکال پیچ فردی از نوع انسان در زمین موجود
بقي
ة الحاشية
مكتوب احمد
أمر رب صمد، يلقى الروح على من يشاء ، وكذالك تقتضى العظمة والكبرياء ١١٣
می گردند ۔
بر ہر کہ میخواهد کلام خود می اندازد و هم چنین عظمت و کبریاء او تقاضا کرده است
أأنتم تجادلونه على ما فعل أو تقومون محاربين؟ ففكروا بفكر لا يشوبه زيغ
آیا شما با وے جنگ خواهید کرد که چرا چنین کر دیا برائے محاربه او خواهید ایستاد، پس چنان فکر کنید که در آن شائبه کجی
ولا ميل، وطهروا قلوبكم من كل تعصب ولا يُذْهِبُكم سيل۔ أرُوا تقواكم تقواكم
ومبیل نباشد و دلہائے خود را صاف کنید چنان مباد که سیل تعصب شما را بر باید ۔ پرہیز گاری خود بنمائید پرہیز گاری
يا أبناء المتقين۔ واعلموا أن الله قد أقامني وبعثني وكلمني، فاتقوا أن تحاربوا
خود بنمائید اے فرزندان پر ہیز گاران و بدانید که مرا خدا قائم کرده است و مرا مبعوث کرد و مرا همکلام شد۔ پس بترسید
الأرضين، ولكنا لا نرى هناك نقصانا في عدد نوع الإنسان، مع كثرة تكون
نماندے۔ مگر مادران وقت بیچ نقصانی در شمار نوع انسان نمی یابیم ۔
با وجود یکه حشرات
حشرات الأرض والديدان، بل نراهم كل يوم متزايدين۔ وأما قولهم أنها
الارض و کرمها بکثرت در زمین متولد میشوند بلکه روز بروز آنها را زیاده سے یا بیم۔ لیکن این قول اوشان که
أرواح تتنزل من معمورة السماوات، فهذه تكلفات واهية ومن قبيل
کرم و غیره که در ایام پر شکال پیدا می شوند آن جانها هستند که از معموره آسمان فرود می آیند۔ پس این تکلفات واهیه هستند
الخرافات، نُحتت عند فقدان الدلائل وورود الاعتراضات، وما أرى
و از قبیل خرافات کہ بوجه نه پیدا شدن دلائل و ورود اعتراضات ساخته شده اند و ما هیچ دلیلی نمی بینیم
دلائل أقيمت على تلك الخيالات، بل هي كلمات غير معقولة تخرج من أفواههم
که برین خیالات قائم کرده باشند بلکه این کلمات غیر معقول اند کہ بے ثبوت از دهان شان مے
من غير الإثبات، كمثل غريق يتشبّث بالحشائش خوفًا من الممات
ہمچو غریقی که بخس و گیاه پنجه میزند بدین خوف که مبادا بمیرد۔
بقية الحاشية
برآیند
مكتوب احمد
الله متعمدين لا فُلْكَ في يومى هذا إلا فُلكى، وإن يدى هذه فوق كل يد
ازین که دیده دانسته بمقابله خدا بجنگ بیرون آئید - امروز بجز کشتی من هیچ کشتی نیست و این دست من بر تمام
تبتغى مرضاة ربّى فلا تنبذوا الحق بعد ظهوره، ولا تجعلوا أنفسكم من
آن دستها واقعه است که رضاء رب من میخواهند پس راستی را بعد ظهور آن از دست میفگیند - و خود را مورد سوال
المسئولين۔ وبعزة ربّى وجلاله، لستُ بكافر ولا معتد من أقواله ولا مرتد ولا
الہی مگر دانید ۔ و مراسم عزت خدا و قسم بزرگی او که من نه کافرم و نه از کلام او بیرون رونده ام و نه مرتدم و نه
من الملحدين۔ بل جاء كم الحق فلا تُعرضوا عن الحق كارهين۔ وقد تقوى مذهبنا
ملحدم
بلکہ بشما حق رسید ۔ پس بکراہت از ان اعراض مکنید - ومذہب ما بشہا دتہائے احادیث
ولو كان في السّماوات ونجومها وشموسها وأقمارها أناس ساكنين مطمئنين،
بقية الحاشية
و اگر در آسمان ها و ستاره ها و آفتاب و ماہتاب مردمان آباد بودندے
لكان معهم كثير من الحيوانات والحشرات التي انتقلت أرواحها من أجساد
هر آئینه لازم بود که بان مردم دیگر از ان جانوران هم بودند ے کہ بطور تناسخ صورت آن جانوران
الآدميين، ولكان ذلك النظام أكمل وأتم كنظام الأرضين، غير محتاج
قبول کرده اند۔ وہر آئینہ آن نظام ہمچو نظام زمین ہا کامل بودے ۔ و به دیگر معموره
إلى معمورة الآخرين۔ فبأى ضرورة تلجأ الأرواح حينئذ إلى النزول ؟
محتاج نبودے۔ پس درین هنگام کدام ضرورة ارواح را پیش آمده بود تا بر زمین نازل شوند
وكيف يستقيم هذا التأويل عند العقول ؟ أليس في حماة هذه
و چگونه این تاویل نزد عقول صحیح متصور می تواند شد۔ آیا از پابندان این عقیده هیچکس
العقيدة رجل من المستبصرين؟
بصیر تے ندارد۔
مكتوب احمد
بتظاهر الأحاديث والفرقان ، ثم بشهادة الأئمة وأهل العرفان، ثم بالعقل ۱۱۵
و فرقان قوت یافته است باز قوت آن بشهادت ائمه واهل عرفان دو چند شد باز عقل او را که
الذي هو مدار التكاليف الشرعيّة، ثم بالإلهام المتواتر اليقيني من حضرة العزة،
مدار تکالیف شرعیه است قوت داد۔ باز از الهامات متواترہ یقینیه قوت یافت
فكيف نرجع إلى الظن بعد اليقين؟ بل نحن أوينا إلى الركن الشديد، واعتصمنا
پس چگونه از یقین بسوئے ظن رجوع کنیم بلکہ ما بسوے رکن شدید رجوع کردیم و بر سن خدا تعالی
بحبل الله المجيد، وما جئنا بمحدثات كالمبتدعين۔
پنجه زدیم و هیچ بدعتی ہمچو بدعتیان نیا وردیم۔
بقية الحاشية
ثم لما جرت العادة أن كل حشرة تتكون في تلك الأيام، وکذالک وقعت
باز چون عادت هم چنین رفته است که هر قسم جانور خورد در بین موسم پیدا می شود و هم چنین نظام
في قانون الله صورة النظام ، ولا تبلغ إلى هذه الكثرة في غير
قانون الہی واقع شده و بجز این روزها این کثرت جانوران نمی باشد ۔
تلك الأيام المعدودة، فلو كان سبب هذا انتقال أرواح الناس إلى
پس اگر سبب آن این باشد که در موسم پر شکال ارواح آدمیان در
الحشرات في أيام البشرات، لكان هذا الأمر من معضلات غير منحلة
هر آئینه این محل از مشکلات لاینحل خواهد بود۔
حشرات منتقل می شوند ۔
عند التحقيقات، بل من أمور بديهى البطلان والمحالات، ومورد كثير
بلکه از ان امور خواهد بود که بدیهی البطلان و محال اند و بسیاری از
من الاعتراضات، عند كل ذي رأى متين۔
اعتراض ها بران وارد خواهند شد۔
مكتوب احمد
وقد علمتم أن المسيح الموعود، يكسر الصليب المعضود، فهذا هو الزمان
و شما دانسته اید که مسیح موعود صلیب نصاری را که حمایت آن کرده می شود خواهد شکست پس این زمان همان زمان است
إن كنتم موقنين۔ أما ترون كيف يُعلَى الصليب، وكيف تُفشى في شأنه الأكاذيب،
اگر شما یقین کنندگان هستید - آیا نمی بینید که چگونه شان صلیب بلند کرده شد و چگونه خبر ہائے دروغ درشان آن
وإلى أى حدود بلغ الأمر، وكثر الخنزير والخمر، وديس الإسلام تحت أقدام
منتشر میشوند و می بینید که این امر را نوبت بکجا رسیده است و خنزیر و خمر بسیار شد و اسلام زیر قدم مفسدان و
المغوين المفسدين؟ أليس في أحاديث خير الكائنات، وأفضل الرسل ونخبة المخلوقات،
اغوا کنندگان پامال گشت - آیا این امر در احادیث آنحضرت صلی اللہ علیہ وسلم که افضل الرسل و برگزیده مخلوقات ست
أتظن أن بني آدم يُذنبون في تلك الأيام أكثر من أيام أخرى، فيموتون
آیا گمان مے کنی که مردمان در همین روز ها آن قدر گناه می کنند که در روز ہائے دیگر نمی کنند ۔ پس می میرند
بقية الحاشية
و ينقلبون إلى الحشرات جزاء من ربهم الأعلى؟
و ارواح شان در حشرات برائے سزا دادن داخل کرده می شوند ۔
ے دہر
فانظر ۔۔ أهذا أمر يقبله قلبك بالثلج التام، أو يشهد عليه قانون الله
پس غور کن آیا این امری است که دل تو آنرا به تسلی تام قبول میکند - یا قانون خدا و نظام خدا بر و گواهی
وصورة النظام؟ ثم إنا نشاهد أن كثيرًا من الحشرات والديدان الصغار،
باز می بینیم که بسیاری از جانور ہائے خورد و کرم ہائے خورد
تخرج من أقصى طبقات الأرض عند حفر الآبار، بل توجد في مياهها
وقت کند یدن چاه با از طبقہ ہائے زیر زمین سے برآیند ۔ کہ دورتر از سطح زمین می باشند بلکه در چاہ ہائے نو
ديدان دقيقة كالصئبان، لا يخفى عند الامتحان، أو تتراءى بآلات
کندیده این چنین کرمان و جانوران همچو بیضه پیش یافته می شوند که پوشیده نمی مانند یا بخورد بینها مشهود می شوند
مكتوب احمد
أن المسيح الموعود لا يجيء إلا عند غلبة الصليب وفتنها المواجة في الجهات؟
یافته نمی شود که ضرور است که مسیح موعود در همان وقت آید که وقت غلبه صلیب باشد وفتن ہائے صلیب ہر طرف در تموج |
فهذا هو الأصل المحكم لمعرفة وقت المسيح ومن أعظم العلامات۔ فإن كنتم
باشند پس برائے شناخت وقت مسیح این اصل محکم است و از بزرگتر علامت هاست ۔ پس اگر شما این
تظنون أن المسيح ما جاء على رأس هذه المائة، وفتن النصارى لم تبلغ إلى
گمان میکنید که مسیح موعود بر سر این صدی نیامده است وفتنہ ہائے نصاری تا هنوز بدرجہ کمال
غايتها المقصودة، فلزمكم أن تعتقدوا بامتداد هذه الفتن إلى رأس المائة الثانية، أو
نرسیده اند پس این امر شما را لازم می آید که اعتقاد کنید که این فتنه ها تا سرصدی دوم طول خواهند کشید - یا
تحديد البصر باليقين۔ فالآن ما رأيك؟ أتزعم أن الأرواح تنزلت أولا على
پس اکنون رائے تو چیست - آیا گمان تو این است که اول روحها بر سطح
بقية الحاشية
سطح الأرض من العلى، ثم خُسفت وبلغت إلى منتهى طبقات الثرى؟ فاتق الله يا
زمین نازل شدند باز در زمین فروشدند تا آنکه تا آخری طبقات زمین رسیدند ۔ پس اے مسکین از خدا بترس
مسكين۔ وإن قلت : فما بال الناقصين الذين ماتوا على حالة النقصان، وانتقلوا
اگر بگوئی که حال آن ناقصان چیست که در حالت نقصان بمردند وازین دنیا
من هذه الدنيا مع أثقال العصيان، فإنهم ما يُردّون إلى الدنيا ليتداركوا ما فات، فكيف
بار ہائے عصیان درگذشتند - چرا که او شان سوئے دنیا باز نیایند تا تدارک مافات کنند۔ پس
يُكملون ويجدون النجاة، أو يدخلون في الجنّة غير مكملين، أو يُتركون إلى
چگونه تکمیل ایشان می گردد و چگونه نجات می یابند۔ آیا این است که در جنت در حالت نقصان داخل کرده میشوند
الأبد معذبين؟ فاسمع ۔۔ إننا نعتقد بأن جهنم مكملة للناقصين، ومنبهة للغافلين،
یا همیشه در عذاب خواهند ماند۔ پس بشنو که اعتقاد ما این است که دوزخ ناقصان را بکمال میرساند و غافلان را متنبه
مكتوب احمد
على رأس مائة أخرى من المئين الآتية البعيدة۔ فلو كان عمر فتن النصارى إلى
شور و شغب این فتنہ ہاتا صدی ہائے دیگر خواهد ماند پس اگر همین راست است که عمر فتنہ ہائے نصاری تا
هذه الأزمنة الطويلة، فما بال الإسلام إلى تلك المدة يا معشر المتفرسين؟
زمانہ ہائے دور و درازست پس تا این مدت حال اسلام چه خواهد شد ۔
بقية الحاشية
وموقظة للنائمين۔ وسماها الله أُمَّ الداخلين، بما تربهم كالأمهات للبنين۔
می کند ۔ وانا نکه در خوابند ایشان را بیدار میگرداند و خدا تعالیٰ نام او ما در داخل شوندگان داشته است که همچو ما در پرورش میکند
ونعتقد أن كل بصر يكون يومئذ حديدًا بعد برهة من الزمان، ويكون كلُّ
و اعتقاد میداریم که دران روز هر چشمے تیز بین خواهد بود و این تیزی بعد از زمانه در از پیدا خواهد شد ۔ پس بعد
شقی سعيدًا بعد حقب من الدوران، ولا يلبثون إلا أحقابًا في النيران، إلا
روزگارے دراز ہر بد بختے نیک بخت خواهد شد و توقف شان در جهنم صرف مدتی دراز خواهد بود
ما شاء الله من طول الزمان، فإنا ما أُعطينا علم تحديده بتصريح البيان،
مگر تحدید آن زمانه درحد علم ما نیست
فهو زمان أبدى نسبةً إلى ضعف الإنسان، ومحدود نظرًا على منن المنان
پس آن زمانه به نسبت ضعف انسان ابدی ست ۔ و چون نظر بر احسان ہائے الہی کنیم
ولا يتركون كالأعمى إلى الأبد على وجه الحقيقة، ويكون مآل أمرهم
پس آن زمانه محدو دست و زمانه نابینائی را از روئے حقیقت ابدیت و دوام نیست و انجام کار ایشان
رحم الله والرشد ومعرفة الحضرة الأحدية، بعد ما كانوا قومًا عمين۔ ونعتقد
رحمت الہی و رشد و معرفت حضرت احدیت خواهد بود بعد زانکہ قومے نابینا بودند
و ما اعتقاد
أن خلود العذاب ليس كخلود ذات الله رب الأرباب، بل لكل عذاب انتهاء"،
میداریم که دوام عذاب دوزخیان ہمچو دوام ذات باری نیست۔ بلکہ ہر عذاب را انجامی ست |
مكتوب احمد
أرضيتم أن تتزايد فتن الدجالين القسيسين وتمتد إلى مائتين أو مئين؟ فإن غلبتهم ١٩
آیا بدین امر راضی شده آید که فتنہ ہائے پادریان تا دوصد سال یا چند صد یہائے دیگر در زیادت باشند۔ چرا که
ضرورى إلى أيام ظهور المسيح، كما جاء بالبيان الصريح، في أنباء خير المرسلين۔
غلبہ پادریان تا ایام ظهور مسیح ضروری ست و هم چنین در احادیث حضرت خیر الرسل آمده است۔
وبعد كل لعن رُحم وإيواء ، وإنّ الله أرحم الراحمين۔ ومع ذالك ليسوا سواء
و بعد هر لعنت رحمت و جا دادن است و خدا از همه رحمت کنندگان در رحمت افزون تر و پیش قدم ست
في مدارج النجاة، بل الله فضل بعضهم على بعض في الدرجات والمثوبات،
و با وجود این امر مدارج نجات یکسان نیستند بلکه خدا تعالی بعض را بر بعض در درجه ها و پاداش با بزرگی داد
وما يرد على فعله شيء من الإيرادات، إنه مالك الملك فأعطى بعض عباده
و هیچ اعتراضی بر کار اونمی تواند شد چرا که او مالک الملک است بعض را در کمالات
أعلى المراتب فى الكمالات، وبعضهم دون ذالك من التفضلات، ليثبت
اعلیٰ مراتب بخشید و بعض را از آنها کم داشت
تا ثابت کند که
أنه هو المالك يفعل ما يشاء ، ليس فيه إتلاف حق من حقوق المخلوقين۔
او مالک الملک است هر چه میخواهد میکند در آن حق تلفی احدی نیست
ولما كان وجود الله تعالى علةً لكل علة، ومبدء لكل سكون وحركة، وهو
وہرگاہ کہ وجود خدا علت ہر علت و مبدء ہر حرکت وسکون است و او بر هر
قائم على كل نفس ، فليس من الصواب أن يُعزى إخلاد العذاب إلى هذا
جانے قائم و متصرف و قا درست پس این قریب بصواب نیست که ہمیشہ معذب داشتن بسوئے اومنسوب
الجناب، وما كان العبد مختارًا من جميع الجهات، بل كان تحت قضاء الله
کرده شود و بنده از جمیع جهات مختار نیست بلکه تحت قضاء و قدر خدا تعالی است
بقية الحاشية