انجام آتھم
حصہ 19
Urdu original from Ruhani Khazain, edition of the Ahmadiyya Muslim Jamaat.
مكتوب احمد
٢١٦ فأشعتُ هذا الكشف بالاشتهار، كما أشعت إلهامي قبله لهداية الأحرار۔
پس این کشف را با شتہار شائع کردم همچنان کہ الہام پیشین را برائے ہدایت آزاد منشان شائع کرده بودم
ثم إذا مضى عليه ملى من الزمان، ألهمت فيهم مرة ثالثة من الله الديان
پس چون بر شائع کردن این اشتهار مدتی از زمانه گذشت درباره آن مردم بمرتبه سوم مرا الهام شد۔
وتجلى هذا الإلهام كالنور في الظهور، ورفع الحجب كلها من السر المستور،
و این الهام در ظهور مانند نور تجلی کرد۔ وہمہ حجاب ها که بر راز پوشیده بود از میان برداشت۔
وكان هذا شرحًا مبسوطا للإلهامات السابقة، وتفصيلا للكلم المجملة |
برائے الہامات سابقہ بطور شرح
و
این الهام
الكشفية، وبيانا واضحًا للسامعين۔
و برائے کشوف مجملہ تفصیلی بود واضح ۔
بود مبسوط
وبيانه أن الله خاطبني في عشيرتي المعتدين، وقال: "كذبوا بآياتي
و بیان آن این است که خدا تعالی مرا در باره قبیله من مخاطب کرد و گفت که این مردم مکذب آیات من هستند
وكانوا بها مستهزئين ، فسيكفيكهم الله ويردها إليك، لا تبديل لكلمات الله
و بدانها استہزا می کنند۔ پس من ایشانر انشا نے خواہم نمود و برائے تو این همه را کفایت خواهم شد و آن زن را که زن
إن ربك فعّال لما يريد۔ فأشار في لفظ "فسيكفيكهم الله إلى أنه يردّ بنتَ
احمد بیگ را دختر است باز بسوئے تو واپس خواهم آورد یعنی چونکہ او از قبیله باعث نکاح اجنبی بیرون شده باز تقریب نکاح
أحمد إلى بعد إهلاك المانعين۔ وكان أصل المقصود الإهلاك
تو بسوئے قبیلہ رد کرده خواهد شد ۔ در کلمات خدا و وعدہ ہائے او پیچکس تبدیل نتواند کرد و خدائے تو ہر چه خواهد آن امر بہر حالت
وتعلم أنه هو الملاك، وأما تزويجها إياى بعد إهلاك الهالكين والهالكات
شدنی است ممکن نیست که در معرض التوابماند پس خدا تعالیٰ بلفظ فسيكفيكهم الله سوئے این امر اشاره کرد که او
مكتوب احمد
فهو الإعظام الآية في عين المخلوقات بإدراج المشكلات المعضلات، أو لحكم أخرى من عالم ۲۱۷
دختر احمد بیگ را بعد میرانیدن مانعان بسوئے من واپس خواهد کرد واصل مقصود میرانیدن بود و تو میدانی که ملاک این امر
المغيبات، أو لرحم على المصابين والمصابات، فإنه يضع المرهم بعد الجرح،
میرانیدن است و بس و اما تزویج آن زن با من بعد ہلاک کردن ہلاک شوندگان پس آن مشکل الوقوع مشکلات اند که
ويعطى الفرح بعد الترح، ولا يريد أن يجيح عباده المستضعفين۔ ومن أزيد |
برائے بزرگ کردن نشان در چشم مردم داخل نشان کردہ شدہ یا برائے حکمت ہائے دیگر کہ خدا میداند یا بطور رحم بر مصیبت
منه جودا و رحما؟ وهو أرحم الراحمين۔
زدگان چرا که او بعد از زخم رسانیدن مرهم می نهد و بعد از غمگین کردن فرحت می بخشد و می خواهد که بکلی استیصال بندگان کمزور
وإني أجد إشارةً في الاشتهار الأول في هذا الباب، من الله الراحم الوهاب
کند و از و رحیم تر وکریم تر کیست و من در اشتہار اول درباره رحم الہی کہ خدائے کہ رحم کننده و تو به پذیرنده است اشارتے
فإنه قفا بذكر رحمته بعد ذكر عقوبات نازلة على هذه الفئة
نے یا بم ۔
چرا که او بعد ترسانیدن این مردم و ذکر بیوگان ایشان و مصیبت ہائے ایشان ذکر رحمت خود
وبعد ذكر أراملهم و مصائبهم المتفرقة، فخاطبني بنهج
آورده است
كأنه يشير إلى الرحم
پس مرا بطرزے مخاطب کرد که گویا او بسوئے این امر
عليهم في الأيام الآتية، فقال : " يباركك الله ببرکات مستكثرة، ويُعمر بك بيت
اشاره میفرماید که در آخر ایام بران مردم رحم خواهد کرد۔ پس گفت که خدا تعالی تر ابرکت ہائے بسیار برکت یافته خواهد کرد
مخرب، ويُملا بك من بركات دار مخوّفة ۔ فهذه إشارة إلى زمان يأتي
و بتو یک خانه ویران آباد کرده خواهد شد و بتو یک خانه ویران از برکت با پر کرده خواهد شد که خانه ترساننده و خوفناک است
عليهم بعد زمان الآفات عند وصلة مقدّرة موعودة في الاشتهارات
یعنی از غایت وحشت و ویرانی که در دست از دیدن آن مردمان را خوف می آید پس اشارت بسوئے آن زمانه
وتتم يومئذ كلمة ربنا، وتسود وجوه عدانا، ويظهر أمر الله ولو كانوا كارهين۔
است که برایشان بعد زمانه آفات خواهد آمد نزد آن پیوندی که مقدر و در اشتہارات وعده داده شده است و آن روز
مكتوب احمد
۲۱۸) وإن الله غالب على أمره وإن الله يخزى قومًا فاسقين۔ فأهلك كما وعد في
کلمه پروردگار ما با تمام خواهد رسید و روئے دشمنان سیاه خواهد شد و امر خدا ظاهر خواهد شد اگر چه اوشان کراہت کنندگان
فسيكفيكهم أربعة منهم بعد تزويجها، وعاث فيهم ذئب الآفات عَقِبَ |
باشند و خدا بر امر خود غالب است و خدا قوم فاسقان را رسوا می کند پس خدا تعالیٰ چنانکه در آیت فسيكفيكهم الله وعده
تزليجها، كما لا يخفى على المطلعين۔ فإنه أهلك أباها وعمتيها
کرده بود چار کس را از ایشان بمیرانید و بر اوشان بعد این پیوند اجنبی گرگ آفات بتاخت چنانچه بر واقفان پوشیده نیست
وجدتها، وكان كل أحد من الغالين المعتدين۔ والآن ما بقى إلا واحد
چرا که خدا تعالی پدر آن زن موعود فیه را و هر دو عمه او را و مادر مادر او را که پیچ فساد بودند بمیرانید و از آنان صرف
من الهالكين۔ فانظروا إلى حكم الله كيف أتى الأرض من أطرافها، وانتظروا
شخصی واحد ماند که بر وحکم ہلاکت است۔ پس بسوئے حکمتہائے خدا تعالیٰ نظر کنید که چگونه در ین پیشگوئی از اطراف
ساعة يوفى فيها شافها۔ إنه لا يبطل قوله، وإنه لا يخزى قوما ملهمين۔
شروع کرد۔ پس انتظار آن روز کنید که در آن سختی آن بکمال خواهد رسید چرا که او قول خود را باطل نمی کند
واعلم أن حرف الفاء على لفظ فسيكفيكهم الله من الرحمن
و ملهمان خود را رسوانمی گرداند و بدانکه حرف فاء که بر لفظ فسیکفیکهم واقع است۔
بعد ذكر تكذيب أهل الطغيان، كان إشارةً إلى أن العذاب لا ينزل إلا
این سوئے این امر اشاره بود که عذاب در صورت
عند التكذيب والعدوان۔ فلما كذبوا بعد التزويج وقاموا بالاستهزاء |
تکذیب وغلو در تکذیب واقع خواهد شد پس چون آن مردم بعد نکاح کردن دختر خود بر تکذیب کمر بستند
و آذوني بأنواع الإيذاء ، فأمات الله أباها "أحمد" وبدل ضحكهم بالبكاء ،
و بگوناگون گفتار ها مرا ایذا دادند پس خدا تعالی پدر آن زن موعود فیه را یعنی احمد بیگ را حسب وعده در میعاد
وغشيهم من الغم ما غشى قوم يونس عند إيناس آثار العذاب، وألقاهم |
پیشگوئی بمیرانید و وقت مردن احمد بیگ آن غم واندوه قوم او را رسید که قوم یونس را بعد دیدن نشانہائے عذاب
مكتوب احمد
موت المائت وخوف نفس الختن في أنواع الاضطراب۔ ولما بلغ ۲۱۹
رسیده بود و اوشان را موت احمد بیگ و بعد زان اندیشه موت داماد خود در گوناگون بیقراری ها انداخت و چون
نساء هم نعى موت أحمد، وكن من قبل كرجل أكفر وأكد، عططن
زنان اقارب احمد بیگ را خبر موت احمد بیگ رسید و قبل از ان مثل شخصی بودند که سخت منکر و نا شکرگزار باشد - گریبان
جيوبهن، وأسلن غروبهن، وصككن خدودهن، وتذكرن عنودهن و
خود را دریدند ۔ واشکہائے خود ریختند و رخسار ہائے خود را مجروح کردند و گمراهی خود را یاد کردند و اندوه با
هاجت البلابل وانقض عليهن من المصائب الوابل، واهتزت الأرض |
در دلها جوشیدند و از مصیبت با باران عظیم برایشان فرو افتاد و زمین زیر قدمہائے ایشان
تحت أقدامهن، ثم تمثل موتُ الخَتَن في أوهامهن، وطفقن يقلن و
بلرزید
باز موت داماد در و ہم ہائے ایشان مستمثل شد ۔ و شروع کردند که میگفتند بحالتیکه
الدموع تجرى من العيون : هذا ما وعد الرحمن وصدق المرسلون۔
اشک از چشمها روان بود که این همان وعده است که خدا تعالی کرده بود و فرستاده خدا راستگو برآمد
فالحاصل أن هؤلاء أو جسوا في أنفسهم خيفة، وظنوا أن
پس حاصل کلام این است که این مردم در دل خود خوف را بطور پنهان نشانیدند و گمان کردند که
ختنهم سيموت كما مات صهره عقوبةً، فإنهما كانا غرضين مقصودين في
داماد اوشان نیز خواهد مرد چنانکه خسر او بمرد۔ چرا که آن هر دو نشانه الهام واحد بودند ۔
إلهام واحد، وكان موت أحدهما للآخر كشاهد، ومن المقتضى الفطرة
و موت یکی از ایشان برائے موت دیگرے بطور گواہ بود و این تقاضائے فطرت انسانی است
الإنسانية أنها تقيس بالأحوال الموجودة للأشياء على أحوال أشياء أخرى
که آن بر احوال اشیاء موجودہ احوال آن اشیاء را قیاس می کند که بدان اشیاء
تضاهيها بنحو من الأنحاء ، فتفهم أن واقعات آتية ليست إلا كمثل |
مشابہت می دارند۔ پس می فهمد که واقعات آئندہ بالضرور مثل آن واقعات ظاهر خواهند شد
مكتوب احمد
۲۲۰ نظائرها المشهودة، وتستنبط الأحكام المنتظرة من الأحكام الواردة، و
که بظهور پیوستند - چرا که دران هر دو مشابهت در میان است و احکام منتظره را از احکام وارده استنباط می کند
کذلک جرت عادة المتوسمين۔ فلما انكشف على عشيرتي بموت أحمد النظير
وعادت صاحبان فراست برہمین رفتہ ۔ پس هرگاه بر قبیله من از موت میرزا احمد بیگ نظیرے ظاہر شد و
وبدأ المثل الكبير، فخافوا خوفًا كثيرًا مع إكثار البكاء ، ونسوا طريق
و طریقه تمسخر و خندیدن
مثالی بزرگ پیدا گشت۔ پس بسیار ترسیدند و گر یہ ہا کردند ۔
التمسخر والاستهزاء ، وزُمِّتُ ألسنهم وصاروا كالمبهوتين۔ وتنصلوا
را فراموش نمودند۔
و بر زبان شان لگام داده شد و مثل مبهوتان شدند۔ واز لغزش گناه خود
من هفوتهم، وتندموا على فوهتهم، وخضعت أعناقهم كالمصابين۔
بیزاری جستند - واز گفته خود پشیمان شدند
و گردن شان همچو مصیبت زدگان خمید ۔
وقد علمت أن هذا الإلهام كان لإنذار هذه العشيرة
و تو دانسته که این الهام برائے ترسانیدن همین قبیلہ بود۔
وكان الوعيد وشرطه لتلك الفئة، وما كان لختنهم دخل في هذه
و این وعید و شرط این وعید برائے ہمین گروه بود و در ین مقدمه داماد او شانرا هیچ دخلی نبود۔
القصة۔ ثم ليس من المعقول أن يُظَنّ أن قلب ختنهم بقى على الجرءة
باز این امر هم معقول نیست که دل داماد اوشان بعد مشاهده موت خسر خود بر دلیری سابقه قائم
السابقة، مع معاينة موت صهره الذي كان شريكه في نبأ الهلاكة
مانده باشد حالانکه آن هر دو شریک یک پیشگوئی بودند۔
بل شهد الشاهدون أنه خاف خوفًا شديدًا بعد هذه الواقعة، وكاد
بلکہ گواہان گواهی داده اند که او بعد از واقعه موت خسر خود بغایت درجه ترسید۔
و نزدیک بود
أن تزهق نفسه بعد سماع هذه المصيبة، وخشي على نفسه، و
که جان او بعد از شنیدن این حادثه برآید
و بر جان خود بترسید
مكتوب احمد
حسب النكاح آفة من الآفات السماوية، وإن كنت في شک فاسأل ۲۲۱
و نکاح را آفتی از آفات آسمانی انگاشت
العارفين الناظرين۔
بپرس که شناسندگان حقیقت و بینندگان حال اند۔
و اگر تو درین شک داری پس از آنان
فالحاصل أنهم لما تخوّفوا بعد موت "أحمد"، وخوف هلاكه |
پس حاصل کلام این است که چون اوشان از موت میرزا احمد بیگ بترسیدند و موت او
كل أحد وأرجد ، فكان حقهم أن ينتفعوا بشرط الإلهام
ہر یکی را از یشان بترسانید و بلرزانید - پس این حق اوشان بود که از شرط الهام منتفع شوند ۔
فإن العذاب كان مشروطًا لا حكمًا قطعيًا كما هو وهم العوام۔ فاسأل
پس
چرا که عذاب مشروط بود نه حکمی قطعی چنانکه و هم عوام است ۔
أهل أحمد ما جرى على زوجه الأرملة بعد موته في الميعاد، وكيف |
خویشان احمد بیگ متوفی را بپرس که بعد از مردن او در میعاد برز وجه بیوه او چه ماجرا گذشت و چگونه
صبت عليها مصائب وهجم الهموم على الفؤاد، وما بقى لها ثمال ولا نَوى
مصیبت ها برور یختند و غمها بر دل ہجوم کردند ۔
و هیچ پناه و رفیق و مہتمم کار و متکفل
ولا متكفّل الأولاد، وقعدت كالمساكين بعد كونها كالفياد، وكيف |
اولاد اور ا نماند
و ہمچو عاجزان و مسکینان بعد زانکه بخوشی خرامان می رفت فرونشست و چگونه
سمعت نعيه بعين عبرى، وقلب على جمر الغضا، وكيف جرى عليها
خبر موت او را بچشم گریان و دل بریان شنید ۔
و چگونه بر و گذشت آنچه
ماجرى ثم أكلها خوف موت الختن بعد هذا الناد، وأنفدت |
گزشت باز او را خوف مردن داماد بعد از این سختی بخورد۔
و ایام میعاد مردن
أيام الميعاد بالارتعاد۔ وكذلك فزعت أمها وأخواتها وذُبُنَ في فكر
داماد را بلرزه بدن گزرانید و هم چنین مادر او و همشیرگان او در فکر موت داماد بگداختند ۔
مكتوب احمد
۲۲۲ موت الختن، وشربن كأسات الحزن، وجعلن عمرن أوقاتهن بالصلاة |
و جام ہائے اندوه بنوشیدند و شروع کردند که اوقات خود را بنماز و دعاها
والدعوات، والصيام والصدقات۔ وما رَقَاً لهن من الهم دمعة
و روزه ها و صدقه ها معمور ساختند -
واشک شان از غم باز نه ایستاد
وتمثل لهن لختنهن في كل وقت مَنِيّةٌ ، فاسأل أهل هذه القرية
و برائے دامادشان ہر دم موت نصیب العین شان بود۔ پس مردمان این ده را از حال شان بپرس
إن كنت من المرتابين۔
اگر تر اور بیان ما شکی است ۔
فالحاصل أنهم لما تابوا تاب الله عليهم بالرحمة
پس حاصل کلام این است که چون آن مردم سوئے خدا تعالی رجوع کردند خدا تعالی به رحمت
والمغفرة، كما هي سنة قديمة من السنن الإلهية، فإنه لا يلغى شرط |
و مغفرت رجوع کرد۔ چنانکه آن سنت قدیمہ خدا تعالی است۔
چرا که او شرط و عید خود را
وعيده ولا يترك طريق المعدلة، ولا يظلم كالمعتدين۔ وعليك
باطل نمی کند و طریق عدالت را فرونمی گذارد۔ و هیچو ظالمان از حد تجاوز نمی کند۔ و بر تو لازم است
أن تقرأ اشتهاراتي السابقة، وتجمع في نظرك المقامات المتفرقة |
که تو آن اشتہارات من بخوانی که سابق شائع کرده شده اند - ولازم است که همه مقامات متفرقه را در نظر خود جمع کنی
فإذا فعلت ذلك فتصل إلى نتيجة صحيحة، وتطلع على شروط صريحة
پس هرگاه که چنین کنی پس بالضرور تا نتیجه صحیحه خواهی رسید و بر شروط صحیحه اطلاع خواهی یافت
وتنجو من طريق الخطأ والخاطئين۔ وقد علمت أني أشعت في هذا
و از طریق خطا و خطا کاران نجات خواهی یافت و ترا معلوم است که در این امرسه متفرق اشتہارات
الأمر اشتهارات ثلاث في الأوقات المتفرقة، وما كان إلهام في هذه
شائع کرده ام
و در این مقدمه هیچ الہامی نبود که با آن
مكتوب احمد
المقدمة إلا كان معه شرط كما قرأت عليك في التذكرة السابقة۔ ٢٢٣)
شرطی نبود
چنانکه در تذکره سابقه نزد تو بیان نمودم ۔
ألم تنبأوا بما أشعت في السنوات الماضية، فأين تذهبون كالشاغية
آیا آنچه در اشتہارات سابقہ شائع کردم از ان شمارا اطلاعی نشد ۔ پس ہمچو گوسپندان یا شتران
أو الراغية، ولا تفكرون كالعاقلين؟
کجا می روید ۔ و ہمچو عاقلان فکر نمی کنید ۔
ثم ما قلت لكم إن القضية على هذا القدر تمت، والنتيجة الآخرة
باز شما را این نگفته ام که این مقدمه بر همین قدر با تمام رسید و نتیجه آخری همان است
هي التي ظهرت، وحقيقة النبأ عليها ختمت، بل الأمر
که بظهور آمد
و حقیقت پیشگوئی بر همان ختم شد۔
بلکہ اصل امر
قائم على حاله، ولا يردّه أحد باحتياله والقدر
بر حال خود قائم است و هیچ کس با حیله خود او را رد نتواند کرد۔ و این تقدیر از خدائے بزرگ
قدر مُبرم من عند الربّ العظيم، وسيأتي وقته بفضل
تقدیر مبرم است۔
و عنقریب وقت آن خواهد آمد۔
الله الكريم۔ فوالذي بعث لنا محمدن المصطفى
پس قسم آن خدائے کہ حضرت محمد مصطفیٰ صلی اللہ علیہ وسلم را برائے ما مبعوث فرمود و او را
وجعله خير الرسل وخير الورى، إن هذا حق
بہترین مخلوقات گردانید که این حق است و عنقریب خواهی دید۔
و من این را
فسوف ترى۔ وإنى أجعل هذا النبأ معيارا لصدقي أو كذبي،
برائے صدق خود یا کذب خود معیار می گردانم۔
وَمَا قُلتُ إلَّا بعد ما أُنبئتُ من رَبِّي۔ وإن عشيرتي سيرجعون مرة أخرى |
و من نگفتم الا بعد زانکه از رب خود خبر داده شدم و به تحقیق قبیلہ من عنقریب بار دوم سوئے فساد
مكتوب احمد
۲۴) إلى الفساد، ويتزايدون في الخبث والعناد، فينزل يومئذ الأمر المقدر
رجوع خواهند کرد و در خبث و عناد ترقی خواهند نمود پس آن روز امر مقدر از خدا تعالیٰ نازل خواهد شد
من رب العباد لا راد لما قضى، ولا مانع لما أعطى وإني أراهم
هیچکس قضاء او را رد نتواند کرد۔ وعطائے او را منع نتواند نمود و من می بینم
أنهم قد مالوا إلى سيرهم الأولى، وقست قلوبهم
کہ اوشان سوئے عادتہائے پیش میل کرده اند۔
و دلہائے شان سخت شد
كما هي عادة النوكي، ونسوا أيام الفزع وعادوا إلى التكذيب والطغوى
چنانکه عادت جاهلان است وایام خوف را فراموش کردند ۔ وسوئے زیادتی و تکذیب عود نمودند
فسينزل أمر الله إذا رأى أنهم يتزايدون ، وما كان الله
پس عنقریب امر خدا برایشان نازل خواهد شد چون خواهد دید که ایشان در غلو خود زیادت کردند
أن يعذب قومًا وهم يخافون۔
و خدا قومی را عذاب نمی کند چون می بیند که ایشان می ترسند ۔
فاعلموا أيها المكذّبون الغالون أن صدقنا سيُشرق
پس بدانید اے مکذبان و غلو کنندگان که صدق من ہمچو آفتاب روشن
كذكاء في الضياء ، وزوركم يفشو إلى ضواحي الزوراء ، أتمنعون
خواهد شد و دروغ شما تا کنار ہائے بغداد منتشر خواهد شد۔
ما أراد الله ذو العزة والعلاء ؟ أيبلغ مكركم إلى ذرى السماء ؟ فكيدوا كل
خدا خواسته است آن را منع می کنید ۔ آیا مگر شما تا بلندی آسمان خواهد رسید ۔ پس ہر مکرے
آیا شما آنچه
كيد كان عندكم ولا تُمهلون في الإيذاء ، ثم انظروا إلى نصرة ربّ العالمين۔
که میدارید بمن کنید ۔ ومرا مہلت ندهید ۔
باز نصرت خدا تعالی را به بینید -
يا حسرةً على علماء هذا الزمان ما بقى فيهم نور فراسة وغاضَ دَرُّ الإمعان
اے حسرت بر علماء این زمانہ
پیچ نور فراست در ایشان نماند و شیر فکر کردن ایشان فرو رفت
مكتوب احمد
سمعناهم فلا يسمعون، وقريناهم فلا يقبلون، ولا يقرأون كتبي ۲۲۵
ما ایشان را شنوانیدیم پس نشنیدند و دعوت کردیم پس قبول نکردند ۔ و کتا بہائے مرا می خوانند ۔ مگر
إلا كارهين، ويفرون منا مستنفرين۔
از روئے کراہت۔ واز ما بنفرت می رمند ۔
ثم أنتم تعلمون يا أولى الألباب، أن قوم يونس عصموا
بازای دانشمندان شما می دانید
که قوم یونس از عذاب محفوظ داشته
من العذاب، مع أنه لم يكن شرط التوبة في نبأ الله رب الأرباب
شده اند
حالانکه در پیشگوئی خدا تعالی پیچ شرط تو به نبود۔
ولأجل ذلك ذهب يونس مغاضبًا من حضرة الكبرياء ، وتاه في فلوات الابتلاء |
و از همین سبب یونس بحالت غضب از خدا تعالی برفت ۔
و در بیابا نہائے ابتلاء آواره شد
پس چون یونس استقلال را از بد نهمی خود ترک کرد
ولذلك سماه الله يونس لأنه أُونس بعد الإبلاس، وفاز بعد اليأس، وما
واز ہمیں سبب خدا تعالیٰ نام او یونس نهاد چرا که بعد از نومید شدن انس داده شد و بعد از نومیدی مراد یافت ۔
أضاعه أرحم الراحمين۔ فلا شك أن البلاء كله ورد عليه لعدم الشرط
و خدا تعالیٰ او را ضائع نکرد۔ پس هیچ شک نیست که تمام بلا از همین وجه بر یونس افتاد که در پیشگوئی
في نبأ الرحمن، ولو كان شرط يعلمه لما فرّ كالغضبان، ولما تاه كالمبهوتين۔
پیچ شرط نبود واگر شرطے بودے کہ یونس اور ا دانستے پس چرا ہمچو غضبناک بگریختے وہمچو مبہوتان آوارہ شدے۔
ولما ترك يونس بسوء فهمه الاستقامة والاستقلال، وتحرّى الجلاء
و جلا وطنی و انتقال را اختیار
والانتقال، أدخله الله في بطن الحوت، ثم نبذه الحوت في عراء السُّبُرُوت،
نمود
خدا تعالیٰ او را در بطن ماہی داخل کرد۔ باز در میدان زمین خشک و بی نبات افگند۔
مكتوب احمد
۲۲۶ ورأى كل ذلك بما أعلن ضجر قلبه بالحركة من المقام، وفارق مقره من
و این ہمہ بلا ہا برائے ہمین دید که از حرکت مقامی تنگی دل خود را ظاہر کرد و مقام خود را بغیر اذن الهی
غير إذن الله العلام، وفعل فعل المستعجلين۔ وإدخاله في بطن
ترک نمود
و ہمچو شتاب کاران از وفعلی صادر شد و در شکم حوت او را داخل کردن
الحوت كان إشارة إلى محاوتةٍ صدر منه كالمبهوت، وكذلك سماه
اشارۃ سوئے محاوتت یعنی خشمنا کی بود که از یونس مثل مبہوتان ظاهر شد ۔ و هم چنین خدا تعالی
الله ذا النون، بما ظهر منه حِدَةٌ ونُونٌ ، بالغضب المكنون، ولا يليق لأحد
نام یونس ذا النون نهاد چرا که از ونون یعنی تیزی ظاهر شد۔ زیرا که او غضبناک شده و هیچ کس را نمی سزد
أن يغضب على ربّ العالمين۔
که بر خدا تعالیٰ خشمناک شود۔
فالحاصل أن قصة يونس في كلام الله القدير، دليل على أنه
پس حاصل کلام این است که قصه یونس برین امر دلیل است کہ گا ہے عذاب الہی بغیر شرطے
قد يؤخر عذاب الله من غير شرط يوجب حكم التأخير، كما أُخِّرَ في نبأ
چنانچه در پیشگوئی یونس
که در پیشگوئی مذکور باشد تاخیر می پذیرد۔
يونس بعد التشهير، فكيف في نبأ يوجد فيه شرط الرجوع؟ ففكر بالخضوع |
که هیچ شرطی نمی داشت تا خیر عذاب شد پس چگونه تا خیر عذاب در چنین پیشگوئی که در و شرط رجوع مندرج است
والخشوع، ولا تنس حظك مِنَ التقوى والدين۔ وإن قصة يونس موجودة
قابل اعتراض متصور تو اند شد۔ پس از روئے خضوع و خشوع فکر کن و حصه خود را که در تقوی و دین می باید فراموش مکن -
في القرآن والكتب السابقة والأحاديث النبوية، وليس هناك ذكر شرط
وقصه یونس در قرآن شریف و کتب سابقہ واحادیث نبویہ موجود است۔ و در آنجا با ذکر عقوبت ذکر بیچ
مكتوب احمد
مع ذكر العقوبة، وإن لم تقبل فعليك أن تُرينا شرطًا في تلك القصة، فلا ﴿۲۷﴾
شرطے موجود نیست۔ واگر قبول نکنی پس بر تو واجب است که دران قصه مارا شرطے بنمائی۔ پس
تكن كالأعمى مع وجود البصارة۔ واعلم أن الشرط لم يكن أصلا في القصة
با وجود بصارت ہمیچو نابینا مشو
و بدانکه در قصه مذکور ہرگز شرطی نبود
المذكورة، ولأجل ذلك ابتُلي يونس وصار من الملومين، ونزلت عليه
و برائے ہمین یونس علیه السلام را ابتلا پیش آمد و مورد ملامت گردید و بر و غمها وارد شدند
الهموم، وأخذه الضجر المذموم، حتى استشرف به التلف، ونسى كل
و تنگی دل او را گرفت
حتی که حالت او تا بموت رسید
وہر بلاء گذشتہ
بلاء سلف، وظن أنه من المُفتَنين۔ فما كان سبب افتنانه إلا أنه
را فراموش کرد و گمان کرد که در فتنه عظیم افتاده است و سبب بلائے او بجز این هیچ نبود که او یقین کرد که
استيقن أن العذاب قطعى لا يُرَدّ ، وأنه سيقع فى الميعاد كما يود، فانقضى
عذاب قطعی است که رد نخواهد شد۔ و بالضرور چنانکه خواہش اوست در میعاد واقع خواهد شد ۔ پس میعاد
الميعاد وما استنشئ من العذاب ريحًا، وما استغشى لباسًا مريحًا، فأضجره
ونه لباس راحت رساننده را پوشید پس یاد
گزشت۔ واز عذاب پیچ ہوئے نشمید ۔
هذا الادكار، واستهوته الأفكار، وكان رأى القوم غالين في المراء ، ومنبرين |
این واقعہ دل اورا تنگ کرد۔ وفکر ها او را فرو افگند و قوم را دیده بود که در خصومت غلو می کنند و در انکار
بالإباء ، فحسب أنه من المغلوبين۔ فقال لن أرجع إليهم كذابًا ولن أسمع لعن
پیشقدمی ها می نمایند ۔ پس دانست که من مغلوب شدم - پس گفت که من هرگز در حالت کذاب قرار داده شدن سوئے
الأشرار، وما رأى طريقا يختاره، فألقى نفسه في البحر الزخار ، فتداركه رحم ربه
اوشان نخواهم رفت - ولعن وطعن شریران نخواهم شنید و پیچ را ہے ندید که آنرا اختیار کند - ناچار خویشتن را بدریا