انجام آتھم
حصہ 20
Urdu original from Ruhani Khazain, edition of the Ahmadiyya Muslim Jamaat.
مكتوب احمد
۲۲۸) والتقمه الحوت بحكم الله الجبار، ورأى ما رأى بقلب حزين۔ فمن المعلوم أنه
در انداخت ۔ پس رحمت الہی تدارک او فرمود و بحکم او تعالی ماهی او را در اندرون خود فرو برد و بدل غمناک دید
لو كان شرط في نزول العذاب، لما اضطر يونس إلى هذا الاضطراب، وما فرّ
آنچه دید پس این معلوم است که اگر در نزول عذاب شرطے بودے۔ پس یونس تا بدین بیقراری حالت خود را
كالمتندمين۔ أما تقرأ كتب الأولين وقول خاتم النبيين؟ أتجد فيها أثرًا من
نه رسانیدی ۔ وہمچو شرمندگان نگر یختے ۔ آیا کتب پیشینیان نمی خوانی و قول خاتم الانبیاء صلی اللہ علیہ وسلم را نشنید ہ - آیا
الشرط؟ فأخْرِجُ لنا إن كنت مِنَ الصادقين۔
در ان کتابها نشانی از شرط می بینی ۔ پس اگر صادق ہستی برائے ما آن شرط را برون آروما را بنما ۔
فالآن ما رأيك في أنباء قيدت بشرط الرجوع والتوبة ؟
پس اکنون رائے تو در آن پیشگوئی ہا چیست که بشرط رجوع و تو به مقید اند۔
أليس بواجب أن يرعى الله شروطه بالفضل والرحمة؟ وقد قرأنا
آیا واجب نیست که خدا تعالی از فضل و رحمت رعایت شرط ہائے خود کند ۔
و ما بر تو
علیک تفاصيل هذه القصة، وفتحنا عليكم أبواب المعرفة |
و بر تو در ہائے یقین و معرفت
تفصیل ہائے این قصه پیش زین خوانده ایم ۔
واليقين۔ فما لكم لا ترون الحق بنور الفراسة؟ وتسقطون كالأذية |
کشاده ایم ۔ پس چه شد شما را که بنور فراست حق را نمی بینید ۔ و همچو مگسان برنجاست خود را
على النجاسة، وتُعرضون عن الشهد والقند، وتسعون إلى عَذِرَة الفرية
می افگنید ۔
و از شهد و قند کناره می کنید -
وسوئے پلیدی دروغ و فریب
والفند، ولا تبتغون لذاذة الطيبات، وتموتون للخبيثات، وطبتم نفسًا بإلغاء
می شتابید ولذت چیز ہائے پاک را نمی خواہید۔ و برائے چیز ہائے پلید می میرید و برین امر خوش شد و شده اید که حق
الحق والدين، ونبذتم حكم ديان غمرت مواهبه العالمين۔
مكتوب احمد
و دین را باطل کنید - و حکم آن جزاد ہندہ را افکنده اید که بخشش ہائے او جهانیان را فرو گرفته است ۔
بوَحُشِ الْبَرِّ يُرْجَى الا نُتِلَافُ وَكَيْفَ الْإِثْتِلَافُ بِمَنْ يَّعَافُ
با چرندگان جنگلی سازواری ممکن است و چگونه ساز داری بدان کسی ممکن است که کراہت میدارد
قرينا المعرضين بطيبات
فردوا ما قرينا هم وعافوا
ما کناره کنندگان را بطعامہائے طیب دعوت کردیم پس دعوت ما را رد کردند و کراہت کردند
بِحُمُقِ يَحْسَبُونَ الدَّرَّ ضَرًّا وَاجْيَافُ الْفَسَادِ لَهُمْ جُوَافُ
از روئی حماقت شیر را ضرردهنده خیال می کنند و مردار ہائے فساد نزد ایشان ماهی است
فَمَا أَرْدَى الْعِدَا إِلَّا إِبَاءٌ وَظَنُّ السَّوءِ فِينَا وَاعْتِسَافُ
پس دشمنان را هیچ چیزی بجز سرکشی
وظن بدور ما و از حد بیرون شدن پلاک نکرده است
كِلابُ الْحَقِّ قَدْ نَبَحُوا عَلَيْنَا وَلَا يَدْرُونَ حِقْدًا مَّا الْعَفَافُ
سگان قبیله
بر
ما عو عو کردند
وَقَدْ صِرْنَا حُدَيًّا النَّاسِ طُرًّا
و از کینه نمی دانند که پرہیز گاری چه چیز است
وَبُرْهَانِي لِمُرَانِي ثِقَافُ
و ما برائے تمام مردم بطریق مقابله و معارضه برخاستیم و دلیل من برائے نیزہ من ہمچو چیزیست که بدان نیزه دار است میکنند
ارَى ذُلَّا بِسُبُلِ الْحَقِّ عِزَّا وَوَهْدِي فِي رِضَا الْمَوْلَى شِعَافُ
من ذلت را در راه خدا تعالیٰ عزت می بینم و زمین پست من در رضائے مولی حکم سرکوه ها می دارد
وَإِنَّ اللَّهَ لَا يُخْزِينِ أَبَدًا
خدا هرگز مرا رسوا نخواهد کرد
و
أَنَا الْبَازِي الْمُوَقَّرُ لَا الْغُدَافِ
که من باز بزرگ قدرم نه کلاغ سیاه
فَمَا لِلْعَالِمِينَ نَسُوا مَقَامِي قُلُوبٌ فِي صُدُورٍ أَوْ وِحَافٌ
پس علما را چه شد که مقام مرا فراموش کردند دلها در سینه ها هستند یا سنگ ہائے سیاہ در آغوشها می دارند
مكتوب احمد
۲۳۰﴾ وَقَامُوا كَالسِّبَاعِ لِهَتِّكِ عِرْضِى وَمَا بَقِيَ الْوِفَاقُ وَلَا الْوِلَافُ
و ہمچو درندگان برائے دریدن عزت من برخاستند ونه در ایشان موافقت باقی ماند و نه الفت
وَلَا يَدْرُونَ مَا حَالِى وَقَالِي فَإِنَّ مَقَامَنَا قَصُرْنِيا
و نمی دانند که حال و قال ما چیست
چرا که مقام ما محلے بلند است
تَرَاهُمْ مُّفْسِدِينَ مُكَذِّبِينَا وَسِيرَتُهُمْ عُنُودٌ وَّانْتِسَافُ
وسیرت ایشان از راه برگشتن و سخن نا تمام گفتن است
فَمِنْ كُفْرَانِهِمْ ظَهَرَ الْبَلَايَا وَقَحْط ثُمَّ ذَالٌ وَالْجِعَافُ
و قحط و و با و سرعت موت و نیستی پدید آمد
وَإِنَّ الْمُلْكَ أَجْدَبَ مَعَ وَبَاءٍ وَيُرْجِي بَعْدَهُ سَبْعٌ عِجَافٌ
می بینی ایشان را مفسد
و
مكذب
پس از شامت کفران ایشان بلاها ظاهر شد
و در
ملک قحط افتاد و و با نیز هست
و اندیشه است که این قحط تا هفت سال نکشد
إِذَا مَا جَاءَ أَمْرُ اللَّهِ مَقْتًا
فَلَا أَعْنَابَ فِيْهِ وَلَا السُّلَافُ
و چون امر خدا از غضب او خواهد رسید
پس در ملک نہ انگور خواهد ماند نه شیره انگورونه شراب
وَهَذَا كُلُّهُ مِنْ سُوءِ عَمَلٍ وَبِرِّ ضَيَّعُوهُ وَمَا تَلَافُوا
و این همه از بد عملی هاست
و از وجه آن نیکی که ضائع کردند و باز تلافی آن نه نمودند
فَتُوبُوا أَيُّهَا الْغَالُونَ تُوبُوا وَاَرْضُوا رَبَّكُمْ تَوْبًا وَصَافُوا
پس اے غلو کنندگان توبه کنید تو به کنید
و خدائی خود را بتوبه و اخلاص راضی کنید
وَخَافَ اللَّهَ أَهْلُ الْعِلْمِ لَكِنْ غَوِيٌّ فِي الْبَطَالَةِ لَا يَخَافُ
واہل علم
لیکن در شهر بٹالہ گمراہے است بطال که نمی ترسد
لَهُ شِيَمٌ كَأَنَّ الْبَيْشَ فِيهَا وَمَعَهَا عُجْبُهُ سَمٌ زُعَافُ
از
خدا
بترسیدند
اور اچنان خصلتها هستند که گویاز هر بیش در آن خصلتها است و با وجود آن عجب او برائے او زہر قاتل است
مكتوب احمد
لَهُ عِنْدَ اللُّبَانَةِ كُلُّ مَيْلٍ وَتَلْبِيَةٌ بِطَوْعِ وَالطَّوَافُ (۲۳)
او را وقت حاجت تمامتر میل است و جواب دادن با طاعت و گرد گشتن
وَلَمَّا حَازَ مَطْلَبَهُ وَاقْنَى فَبَارَى كَالْعِدًا وَ بَدَا الْخِلَافُ
پس ہر گاہ کہ مطلب خود را گرد آورد و ذخیره کرد پس ہمچو دشمنان بمقابله برآمد و بمخالفت ظاهر شد
وَمَقْصَدُهُ فَسَادٌ وَازْدِهَا
عَلَى الْإِسْلَامِ هَذَا الرَّجُلُ رُزْء
این شخص
بر اسلام مصیبتی است
و مقصد او فساد و دروغ است
ثم من اعتراضات العلماء وشبهاتهم التي أشاعوها في الجهلاء ،
باز از اعتراضات علماء وشبہات ایشان که در جهلا شائع کرده اند۔
یکی این است
أنهم قالوا إن هذا الرجل لا يعلم شيئا من العربية، بل لا حظ له من الفارسية،
که ایشان گفتند که این شخص از علم لسان عربی هیچ چیزی نمی داند بلکه او را از فارسی ہم بہرہ نیست
فضلا من دخله في أساليب هذه اللهجة، ومع ذلك مدحوا أنفسهم وقالوا |
قطع از این امر که در اسلو بہائے این زبان دخلی داشته باشد و با این همه خویشتن را تعریف کردند که ما
إنا نحن من العلماء المتبحرين۔ وقالوا إنه كُلّ ما كتب في اللسان العربية، من العبارات
از علماء متبحرین هستیم ۔ و گفتند که او همه آنچه در زبان عربی نوشته است و عبارات آراسته
المحبرة، والقصائد المبتكرة، فليس خاطره أبا عُذرها، ولا قريحته صدف لآليها
و قصیدہ ہائے نو خاسته گفته آن همه طبعزاد او نیستند
و نہ در ہائے صدف طبیعت اور
و دررها، بل ألفها رجل من الشاميين، وأخذ عليه كثيرا من المال كالمستأجرين
بلکه شخصی از شامین آنرا تالیف کرده و بر آن تالیف مال کثیر ہمچو اجرت یا بان گرفته -
فليكتب الآن بعد ذهابه إن كان من الصادقين۔
پس باید که اکنون این شخص بعد رفتن آن شامی بنویسد اگر از صادقان است۔
مكتوب احمد
فيا حسرة عليهم ! إنهم لا يستيقظون من نعاس الارتياب، ولا
پس بر رین مردم حسرتهاست که از خواب شبهات هشیار نمی شوند
و دیدہ ہائے
يسرحون النواظر في نواضر الصدق والصواب، ولا ينتهجون مهجة المنصفين۔
خود را در چراگاه صدق و صواب نمی چرانند
وراه منصفان نمی گیرند۔
وتركوا الله لأشاوى حقيرة، وأهواء صغيرة، فإلام يعيشون كالمتنعمين؟
و خدا تعالی را برائے چیز ہائے اندک و خواہش ہائے کو چک گذاشته اند۔ پس تا کجا در عیش با خواهند ماند
يُصَاصِئون كما يصأصأ الجَرُوُ ولا يستبصرون، ويضاهي بعضهم بعضًا في
ہمچو بچه سگ بغیر چشم کشادن امید دیدن می دارند و هیچ نمی بینند و بعضی از پیشان بعض دیگر را در جهل میماند
الجهل فهم متشابهون۔ وإذا قيل لهم تعالوا إلى حق ظهر، وقمر ،بهر ، فتشمئز |
و با هم مشابهت دارند و چون ایشان را گفته شود که سوئے آن حق بیائید که ظاهر شد و سوئے آن ماه بیائید کہ بتافت
قلوبهم ويهربون مستنفرين۔ أولئك الذين هتك الله أسرارهم، وكدر
پس دلہائے شان منقبض میشوند و در حالت نفرت میگریزند ۔ این مردم کسانی هستند که خدا تعالی راز ہائے ایشانرا
أنظارهم، فتراهم كالعمين۔ يريدون أن يفسدوا في الأرض عند إصلاحها
دریده است و چشمهائی ایشانرا مکدر گردانیده پس ہمچونا بینایان ایشانرا می بینی ۔ وقت اصلاح زمین زمین را تباه می کنند
وجزء وا الأمانة والدين۔
وامانت و دین را پاره پاره کرده اند
أتنفعهم أقوالهم إذا سُئل ما أفعالهم، أو يفيدهم إفنادهم
آیا وقتیکه از افعال شان سوال خواهد شد اقوال شان ایشانرا فائده خواهند بخشید - یا چون فساد ایشان
إذا ظهر فسادهم، أو يُبرؤون مع كونهم من الفاسقين؟ لا يتقون عالم سريرتهم،
ظاهر خواهد شد۔ دروغ گفتن ایشان ایشانرا سودمند خواهد افتاد۔ یا با وجود فاسق بودن ایشان
مكتوب احمد
ولا ينتهون عن صغيرتهم ولا كبيرتهم، ويعثُون في الأرض مُعتدين۔ يتركون أوامر الله ۲۳۳
بری کرده خواهند شد از دانائے اندرون خود نمی ترسند و نه از صغیره باز میمانند ونه از کبیره و در زمین مفسدانه تجاوز ها می کنند
ولا يكترثون، ويتبعون زهوهم ولا يُبالون ويسعون إلى السيئات ولا ينتهون۔
اوامر الهی را می گذارند و پیچ پروائے ندارند و ناز و تکبر خود را پیروی می کنند و با آن ہمہ لا ابالی مزاج اند و سوئے بدی ہا
أيظنون أنهم يتركون في الدنيا ولذاتها، ولا يُقادون إلى الحاقة ومجازاتها، ولا يؤخذون
می شتابند و با زنمی ایستند - آیا گمان ایشان این است که در لذات دنیا گزاشته خواهند شد و سوئے قیامت وجزائے
كالمفسدين؟ أيحسبون أنهم ليسوا بمرأى رقيبهم، ولا بمشهد حسيبهم؟
آن کشیده نخواهند شد و همچو مفسدان گرفتار نخواهند شد - آیا گمان شان این است که اوشان زیر نظر وز یر نگاه رقیب و
ألا يعلم الله ما يجترحون كالخائنين؟
حسیب خود نیستند - آیا خدا تعالی آن کارشان نمی بیند که هیچو خیانت پیشگان می کنند ۔
يلجون غابة الشيطان، ويذرون حديقة الرحمن، ويمرون بالحق
در مغاک شیطان داخل می شوند و حدیقه رحمان را می گذارند۔ و برحق در حالت استهزاء
مستهزئين۔ وإذا قيل لهم اقبلوا الحق كما قبل العلماء وأتُونى كما أتى الأتقياء ، صعروا |
کردن می گذرند و چون ایشان را گفته شود که حق را قبول کنید چنانکه علماء قبول کرده اند و نزدم بیائید چنانکه
خدودهم كالمستكبرين۔ وقالوا لولا ألف بعد الشامي كتابًا، إن كان صادقًا
پر ہیز گاران آمده اند۔ رخسار ہائے خود را همچو متکبران کج می کنند وگفتند که اگر این شخص صادق است و کذاب نیست
لا كذَّابًا، فليأتِنا الآن بكتاب بعده إن كان من المؤلفين۔
پس چرا بعد رفتن عرب شامی کتابے دیگر تالیف نکرد۔ پس اگر در حقیقت مؤلف است باید که اکنون کتابی دیگر ما را
فجئنا الآن لنؤتيهم نظيرها، بل كبيرها، والله موهن كيد
بنماید پس اکنون ما آمدیم تا که نظیر آن کتابها بلکه بزرگتر از آنها ایشان را دهیم - و خدا مگر در ونگویان را
مكتوب احمد
۲۳۴ الكاذبين۔ وقد ألفنا هذه الرسالة، ورتبناها كما رتبنا الرسائل السابقة
ست کننده است و ما این رساله را تالیف کردیم و همچو رسائل سابقہ ترتیب آن نمودیم ۔
لندحض حجتهم، ونقطع أُرُومتهم، ونمزّق معاذير المبطلين۔ وإن هذا منّي في
تا حجت مخالفان بشکنیم و بیخ اوشان بر کنیم - وعذر بطالان پاره پاره کنیم - و این رساله از من در زبان عربی
العربية كآخر الكتب، وأودعتها من ملح الأدب، والأشعار النخب، ليكون
مثل آخری کتاب است۔ و در آن گوناگون سخنان نمکین ادب و برگزیده اشعار ودیعت نهادم تا که
صاتا لدفع صخب الصاخبين، ولنهدم دار المفترين من بنيانها، وندوس |
این کتاب برائے دفع شور شور کنندگان شدید الصوت باشد و تا که ما خانه مفتریان را از بنیاد آن ویران کنیم و
جيفة وجودهم في مكانها، ولنلطم على وجوه المجترئين۔
مردار وجود ایشان را در جائے آن پامال کنیم ۔ و بر روئے بے باکان طمانچہ زنیم ۔
وإن كمالي في اللسان العربي، مع قلة جهدى وقصور طلبي، آية
و کمال من در زبان عربی با وجود قلت کوشش و جستجوئے من نشانی است از خدا تعالیٰ۔
واضحة من ربى، ليُظهر على الناس علمى وأدبى، فهل من معارض في جموع
تا علم و ادب مرا بر مردم ظاہر کند ۔ پس آیا در مخالفان معارض کننده موجود است
المخالفين؟ وإنى مع ذلك عُلّمتُ أربعين ألفًا من اللغات العربية
و من با این همه چهل هزار لفظ در لغت عرب تعلیم داده شده ام
وأعطيتُ بسطةً كاملة في العلوم الأدبية، مع اعتلالي في أكثر الأوقات
و معلومات کاملہ وسیعه در علوم ادبیه مرا عطا کرده اند ۔ با وجود آنکه در اکثر اوقات بیماری باشم
وقلة الفترات، وهذا فضل ربي أنه جعلني أبرع من بنى الفرات، وجعلني أعذب
و ایام صحت در میان کم می باشند۔ و این فضل خدائی من است ۔ او مرا در فصاحت از ان چهار کس وزراء عباسیہ
مكتوب احمد
از
بيانًا من الماء الفرات۔ وكما جعلني من الهادين المهديين، جعلني أفصح المتكلمين ۔ ۲۳۵
افزون تر کرد که ابوالحسن علی و ابوعبدالله جعفر وابو عیسی ابراہیم و پدر ایشان محمد بن موسیٰ بن حسن بن فرات بود و مرا در بیان شیرین تر
فكم من ملح أعطيتها ، وكم من عذراء عُلِّمتُها فمن كان من لسن العلماء ،
آب شیرین کرد و چنانکه مرا از بادیان مهدیان ساخت همچنان مرا افصح المتکلمین کرد۔ پس بسیاری از نمکین
وحوَى حُسْنَ البيان كالأدباء، فإنى أستعرضه لو كان من المعارضين المنكرين۔
سخنان هستند که مرا عطا کردند و بسیاری از نو پیدا نکات هستند که مرا تعلیم آن دادند ۔ پس آنکه از زبان آوران علماء باشد و هیچو
وقد فقتُ في النظم والنثر، وأُعطيتُ فيها نورًا كضوء الفجر، وما هذا
اد بیان حسن بیان را جمع کرده باشد۔ من اور ابرائے معارضه می خوانم اگر از معارضین و منکرین باشد و من در نظم و نثر فائق شدم
فعل العبد، إن هذا إلا آية ربّ العالمين۔ فمن أبى بعد ذلك و انزوى، و ما بارزنی و ما
ودران هر دو مرا ہمچو روشنی صبح نورے عطا فرموده اند و این فعل بنده نیست این نشان رب العالمین است۔ پس
انبری، فقد شهد على صدقى ولو كتم الشهادة وأخفى۔ يا حسرة على الذين
ہر کہ بعد زین از معارضه انکار کرد و یکسو نشست و بمقابله در میدان نیامد و نه پیشقد می کرد۔ پس او بر صدق من گواہی
یذکرونني بإنكار ! لم لا يأتونني في مضمار ؟ يشهقون في مكانهم كحمار، ولا
داد اگر چه شهادت را پوشیده داشته باشد ۔ اے حسرت بر آنانکه مرا با نکار یادمی کنند ۔ باز در میدانے بمقابله من نمی
يخرجون كممار، إن هم إلا كعُودٍ ما له ثمر، أو كنخل ليس عليه تمر ، ثم مع ذلك
آیند ۔ ہمچوخر بر مکان خود آواز با بردارند و چون جنگ کننده بیرون نمی آیند ۔ ایشان همچو شاخی هستند که او را پیچ
يخدعون الجاهلين۔ إن هم إلا كدارٍ خَرِبة، أو جُدران منقضة۔ يُعلمون الناس ما لا
ثمرے نیست۔ یا ہمچو درخت خرما هستند که بر و هیچ خرما نیست باز بدین حالت جاہلان را فریب می دهند۔ ایشان
يعملون، ويقولون ما لا يفعلون ۔ خبت نارهم، وتوارى أوارهم، وختم الله على قلوبهم
چیزے نیستند مگر چون یک خانه ویران ۔ یا مانند دیوار ہائے کہ فرو افتاده باشند۔ مردم را چیز های آموزند که خود
مكتوب احمد
٢٣٦ وأبادهم بعد شحوبهم، فتراهم كأموات غير أحياء ساقطين۔ وكان في هذه
برانها عمل نمی کنند و آنچه میگویند خود بجا نمی آرند - آتش شان مرده است و گرمی شان پوشیده شده۔ وخدا تعالیٰ
الديار تسعةُ رَهْطٍ من الأشرار، وكانوا مفسدين في الأرض ولا ينتهجون
بر دلہائے شان مہر کرده است۔ و بعد لاغر شدن اوشان اوشان را هلاک کرده پس می بینی که ایشان مثل آن مرد گانے
مهجة الخيار، وما كانوا صالحين۔ ووجدتهم في الكبر والإباء ، كالجملة |
افتاده هستند که در آنها روح زندگی نیست و درین دیار نه کس از شریران بودند که در زمین فساد میکردند و طریق نیکان
المتناسبة الأجزاء ، أو كأمراض متشابهة في الخبث والإيذاء ، ورأيتُ كلهم
اختیار نمی نمودند و نه خود نیکوکار بودند و من اوشان را در تکبر و سرکشی مانند آن جملہ ہا یافتم کہ اجزائے آنها با ہم متناسب
من المعادين المعتدين۔
میباشد یا مثل آن بیماری ها یافتم که در خبث و ایذا دادن با هم مشابه می باشند و آن همه را از دشمنان تجاوز کنندگان یافتم
فمنهم رجلٌ أَمْرَتُسَرى يقال له الرسل البابا۔ إنه امرؤ لا يعرف
پس از آنها شخصی است باشنده امرتسر که او را رسل بابا می گویند او مردی است که راه
صدقا ولا صوابا، وكذب بآياتنا كذَّابا ۔ وخالطه زُمَرٌ من السفهاء ، فقعدوا
صدق وصواب را نمی شناسد و تکذیب نشانہائے مابغایت درجه کرده است ۔ وگرو ہے از سفیهان با او مخالطت
بحذاء شمس كالحرباء ، وقالوا إنا نريد أن نعارضك كالأدباء ، ولكنا لا نجيئك
کرده و بمقابلہ من بیچو آفتاب پرست نشستند و گفتند که ما میخواهیم که همجواد بیان با تو معارضه کنیم ۔ مگر نز دتو نخواهیم
كما تريد بل أتنا كالغرباء ، وإذا جئت فنبارز كالمعارضين۔
آمد چنانکه تو می خواهی بلکہ تو نزد ما بیا و چون آمدی پس معارضه خواهیم کرد۔
فعفت المسعى في أوّل نظرى إلى الجهلاء، و أخذتني أنفة أن
پس در اول خیال از این امر کراہت کردم که نزد جاهلان روم و مرا از بین ننگ آمد که در مجلس
مكتوب احمد
أحضر مجلس الحمقاء ، ثم رأيتُ أن لا تعنيف على من يأتى الكنيف فقبلت كُلّ ما ﴿٢٣﴾
احمقان حاضر شوم ۔
باز خیال کردم که هر که در بیت الخلاء می رود بر و هیچ اعتراضی نمی کنند۔ پس هر چه گفتند
قالوا، ومِلتُ إلى مَا مَالوا، وكتبت إليهم أنى أقبل أن أكتب مناضلا في ندوتكم،
قبول کردم و بہر سوئے کہ میل کردند میل کردم و سوئے ایشان نوشتم که من قبول می کنم که در مجلس شما بطور مقابله
فعليكم أن تكتبوا مثل ما أكتب أمام مقلتكم، أو أسمعوني ما أكتب
بنویسم - پس بر شمالازم خواهد بود که مانند من شما هم در آنجا بنویسید - یا اگر این نتوانید کرد۔ پس هر چه بنویسم مرا بشنوانید۔
كما زعمتم كمال درايتكم، فصمتوا وسكتوا كأنهم من الميتين۔
پس خاموش ماندند و مثل مردگان ساکت شدند
وقد أُشيع بعده الاشتهارُ وأُفشِيَ الأخبار، وأمضضناهم وأحفظناهم فصمتوا كرجل الثغ،
و بعد زان اشتہار شائع کرده شد ۔ و خبر را فاش کرده شد و اوشان را بسوختیم و بغضب آوردیم پس همچو مرد زبان شکسته
وسكتوا كالذى على تُرب الهوان مُرّغَ ، فانقلبنا عنهم كالمنصورين۔ فيا حسرة على الرسل البابا
خاموش ماندند و مانند کسی که بر خاک مذلت غلطانیده شود ساکت شدند ۔ پس ما از ایشان همچو فتحیابان باز گردیدیم پس بر رسل بابا
إنه ما خاف ربا توّابًا، ورأى ذلاً وتبابًا، وإنه شب نارًا ثم أخمدها خوفًا واضطرارًا، وجال في
حسر تهاست که او از خدائے تو اب نترسید و خواری و ہلاکت را دید و آتشی را افروخت باز از روئے اضطرار و خوف فرو
شجون، ثم خاف مخلب منون، ونسى كل مجون، ومع ذلك ما ترك سير المتكبرين ۔
میرانید و در راه بیابانها جولان کرد۔ باز از پنجه مرگ بترسید ۔ وہمہ بیبا کی فراموش کرد و با این همه سیرت تکبر را نگذاشت
اَلا أَيُّهَا الاَبَّارُ مِثْلَ الْعَقَارِبِ إِلامَ تُرِي كِبْرًا وَ لَى الشَّوَارِبِ
اے نیش زننده مانند عقرب تا بلکے کبر خود خواهی نمود و تا بکے بروت خود را پیچ خواهی داد
وَمَا أَنْتَ إِلَّا قَطْرَةٌ تَحْتَ وَهُدَةٍ فَلَا تَتَصَادَمُ بِالْبُحُورِ الزَّغَارِبِ
و تو ازین زیاده نیستی که یک قطرہ زیر مغا کے ہستی پس با دریا ہائے بزرگ خویشتن را مکوب
ا
مكتوب احمد
ومن التسعة الذين أشرت إليهم رجيلٌ يقال له أَصْغَر ، وإنه يزعم
وازان منہ کس کہ سوئے اوشان اشارت کرده ام مرد کے است که نام او اصغر علی است - واو نفس خود را
فی نفسه كأنه أكبر، ويزدريني مفتريًا من غير استحياء ، ويسبني في محافل وأملاء ،
گمان می کند که گویا او اکبر است و محض از روئے افتر او ترک حیا عیب گیری من می کند و در مجالس و گروه مردم بد گوئی
فسيعلم كيف يُجعل من الأصغرين۔ إنه يتبع الهوى، ولا يَجْرى طَلقًا مع التقوى۔
من میکند - پس عنقریب خواهد دانست که چگونه از کمتران کرده خواهد شد او پیروی خواهش خود میکند و یک تگ نیز هم با
يريد أن يفضّ ختوم الشهوات ولو بالجنايات، ويجتني قطوف اللذات ولو بالمحرمات۔
نوٹی نمی رود میخواهد کہ مہر ہائے آرزو ہارا بشکند و اگر چه با گناهان شکسته باشد و میوہ ہائے لذات را بچیند و اگر چه
وكذلك تأهّبت له الرفاق، وازداد من المنافقين النفاق، واستحكم في الطباع
با محرمات چیده باشد و همچنین رفیقان بد و جمع شدند و از صحبت منافقان نفاق زیاده گشت و در سرشت نکوهیده مستحکم شد -
الذميمة، حتى سبق إخوانه في النميمة۔ وما أرى مَدْحَرةً لشيطانه، إلا أن أدعوه
تا آنکه در غمازی از برادران خود در گذشت و من آن حر به که شیطانش را از و دور کند بجز این امر نمی بینم که
لامتحانه، فأقبل عليه إقبال طالب المناضل ، ليتبيّن أمر الجاهل والفاضل۔
امتحانش کنم ۔ پس سوئے او ہمچو جو بندہ محاربه متوجه می شوم تا که در جاهل و فاضل فرق پیدا شود۔
وإنه كان يطلبني لوغاه، فاليوم نرضيه بما يهواه۔ وقد خاطبته من
و او مرا برائے پیکار خود می طلبد - پس امروز آرزوئی او را با و داده او را خوش کنیم - و من پیش از این در سالی از سالها
قبل ذات العويم، لأزيل ما علا قلبه كالغيم، فقلتُ آتنى كالرائد وتمتع من الموائد،
اور مخاطب کرده بودم تا که آن ابر را از دل او بر دارم که بر دلش بر آمده است۔ پس گفتم کہ ہمچو جو یائے آب و علف نزدم بیا
فإن كنتَ رأيناك كسحابِ مُطَيرٍ ، أو ثبت معك من البلاغة كميرٍ ، فنؤمن بك
و از خوانہائے ما ہائے ما تمنع بردار۔ پس اگر ماتر اہمچو بر اندک بارنده هم یافتیم بابا تو هیچوقوت لایموت بلاغتے ثابت شد ۔ پس ما بتو
مكتوب احمد
وبحسن بیانك، ونشيع صفات علو شأنك، فيسوغ لك بعده أن تغلطنا في إملائنا ، ﴿۲۳۹
و حسن بیان تو ایمان خواهیم آورد وصفات علوشان تر ا شائع خواهیم داد ۔ پس بعد از ان تراجائز خواهد بود کہ غلطی ہائے
وتأخذ أغلاط إنشائنا، كما أنت تظن كالجاهلين الغافلين۔ ومع ذلك نحسبك |
املاء ما بیان کنی و خطا ہائے مارا بگیری۔ چنانکہ ہمچو جاہلان و غافلان گمان میداری و با وجود این خواهیم پنداشت که
أنك ذو مِقْوَلِ جَرِيٌّ، ونابغة كلام عربي، ويجوز لك ما لا يجوز لغيرك من ازدراء
صاحب زبان فصیح ہستی ۔ و نابغہ کلام عربی۔ و برائے تو آن نکتہ چینی جائز خواهد شد کہ برائے دیگر ان جائز نیست ۔
والطعن على إملاء ، وتُحمد عند الناس كالفاضلين المؤدبين۔
و تو اہل این خواهی گردید که عیب من بگیری و بر املاء من طعنہ زنی و نزد مردم همچو فاضلان ادب دهندگان تعریف کرده
وأما طرز از درائك، قبل إثبات علمک و علائك، فما هذا إلا لبوس
خواهی شد - مگر طرز عیب گیری تو قبل از ثابت کردن علمیت و بلندی تو ۔ پس این لباس مردک کمینه است
سفيه يترك الحياء ، وعادة ضرير لا يرى الأضواء ، فيحسب النهار المنير
کہ حیا را می گزارد ۔ وعادت نا بینائی ست که روشنی ہا را نمی بیند - پس روز روشن را تاریکی می
ظلامًا، والوابل جهامًا۔ وإن كنت من رجال هذا المضمار، ووليجة أهل هذه |
پندارد و باران بزرگ را ابر بے آب می انگارد واگر تو از مردان این میدان هستی - واز
الدار ، فأرنا كمال إنشائك قبل از درائك، وأُتِ بكتاب من مثل هذا الكتاب
خاصان اہل این خانہ ہستی ۔ پس ما را کمال انشاء خود بنما ۔ قبل ازینکه نکتہ چینی کنی ۔ و کتا بے مثل این
ثم اجعل بيني و بينك حَكَمًا أحدًا من أولى الألباب؛ فإن شهد الحكم
بیار - باز در من و خود منصفی از دانایان مقرر کن ۔ پس اگر آن منصف بر کمال تو و حسن
على كمالک و حسن مقالك وظن أنك جئت بأحسن من كلامي، وأريت نظامًا
مقال تو گواہی دہد و گمان کند که تو کلامی احسن از کلام من آوردی ۔ ونظامے نمودی که از