انجام آتھم
حصہ 23
Urdu original from Ruhani Khazain, edition of the Ahmadiyya Muslim Jamaat.
مكتوب احمد
٢٦٤) الكاملين، أو تقولوا إنه من المولوى الحكيم نور الدين ، فما لنا أن نناضل |
از ادیبان کامل هستند - یا بگوئید که این تالیف مولوی حکیم نور الدین صاحب است ۔ پس ما طاقت نداریم که باین
بهذا الفاضل الأجل، إنا من الجاهلين الأميين وإنى بعده سأجيد قبلاً مُشافِها،
فاضل بزرگ مقابله نیم چرا که ما از جاهلان و امیان هستیم - ومن بعد این اقرار عنقریب روبروئے شمافی البدیہہ
من موائد الأدب اعلم أن هذا اللفظ مشتق من لفظ الأزب، يُقال أزب الماء : أى جرى ۔
ادب محرومی - بدانکه این لفظ از لفظ از ب مشتق است اہل عرب می گویند از ب الماء یعنی جاری شد
فارجع يا خادع النوكي إلى لسان العرب أو كتب أخرى، ولا تُهْلِك نفسك في غيابة
آب ۔ پس برائے تسکین خود اے فریب دہندہ احمقان لسان العرب یا دیگر کتب را به بین - و نفس خود را
ب الجاهلين۔ وإنى تركت بعض ألفاظك المعروضة خوفا من الإطناب لا من
در تگ چاہ جاہلان ہلاک مکن ۔ و من بعض الفاظ که تو پیش کردی از خوف طول کلام ترک کردم نه از وجه
الاستصعاب، بل هي أظهر اشتقاقًا عند أولى الألباب، ففكّر كطلاب الحق والصواب، وما |
مشکلے ۔ بلکہ آن الفاظ نز دخردمندان بین الاشتقاق اند۔ پس ہمچو طالبان حق وصواب فکر کن ۔ و گمان نمی کنم که
أظن أن تفكر كالعاقلين فسلام عليكم لا نبتغى الجاهلين۔ ألست هو الرجل الذي قرأ عند
تو ہمچو عقلمندان فکر کنی ۔ پس سلام بر شماما با جاہلان مکالمه نمی خواهیم - آیا تو همان نیستی که بر وقت ذکر بحث
ذكر بحث التوفى تُوَفَّى ما ضمنت استشهادًا، وما علم فَرُقَ التفعل والتفعيل غباوة وعنادًا ؟
توفی شعر تو فی ما ضمنت بر شهادت دعوئی خودخوانده بود و این ندانست که آن تفعل و این تفصیل است -
فهذا علمكم وفهمكم وفضلكم، ثم بهذا العقل كبركم وزهو كم وبخلكم وتكفير كم
به سبب غباوت و عناد که داشت ۔ پس این علم و فهم شماست و فضل شما باز بدین عقل کبرو ناز و نخل و تکفیر و تحقیر
وتحقيركم۔ فنعوذ بالله الحفيظ المعين، من شر الخائنين الجاهلين المفترين منه
است ۔ پس ما پناہ خدائے نگہدارنده مد د کننده از شر خائنان و جاهلان و مفتریان می گیریم - منه
مكتوب احمد
و أحسب هذا الأمر تافها، فتعرفونني بعد حين۔ إن الذين يكونون لله فيكون الله لهم۔ ألا إن (۲۶۵)
سخنان بلاغت خواهم گفت و این امر را چیزے اندک می شمارم - پس تا وقت قلیل مرا خواهید شناخت آنانکه برائے خدا می شوند خدا برائی اوشان می شود - خبردار
أولياء الله هم الغالبون في مآل الأمر على المخالفين۔ كتب الله لأغلبن أنا ورسلي، إن الله
باشید که اولیاء خدا را خاصه است که در انجام کار همان گروه غالب می شوند - خدا از قدیم نوشته است که من و فرستادگان من غالب شوندگان هستند - خدا تعالی
لا يخزى عباده المأمورين۔
بندگان مامور خود را رسوا نمی کند ۔
هذا شرط بيني وبينكم، فسنّوا أنفسكم۔ ثم أنتم تعلمون أن فضيلة العلماء باللسان |
این شرط در من و شماست - پس نفسهائی خود را بلند کنید - با ز شما می دانید که فضیلت علماء بزبان عربی است -
العربية، وهي المفتاح لفتح أسرار العلوم الدينية، وهي مدار فهم معارف الفرقانية، والذي ليس من |
و ہمین زبان برائے کشو دن راز ہائے علوم دینیہ کلید است و همین زبان فهم معارف قرآنیه را مدار است - و آنکه از
تحارير الأدباء ، ولا كمثل نوابغ الشعراء ، فلا يمكن أن يكون من فحول الفقهاء ، والراسخين في
ماہران علم ادب نیست و نه مانند شاعران نابغه پس او ر ا ممکن نیست که از فقهاء نر با شد و در شریعت رسوخ داشته باشد یا
الشريعة الغراء ، أو من العارفين الفقراء ، بل هو كالأنعام، وأحد من العوام والجاهلين۔
از جمله فقراء عارف باشد بلکه او مثل چار پایان و یکی از عوام است -
وأما الرجل الذي يقدر على كلام غَضٌ طَرِى في هذه اللهجة، ويسلك عند نطقه مسالك الفصاحة والبلاغة، ويعلم فروق
مگر آن مردی که بر کلام تازه وتر در این زبان قادر است و در وقت نطق بر راہ ہائے فصاحت و بلاغت می رود و فرقہائے مفردات و کیفیت جملہ ہائے
المفردات و خواص التأليفات وكوائف الجمل المركبة، فهو الذي جعله الله رحيب الباع، خصيب الرباع، في هذه الخزائن
مرکبه خوب می داند و از خواص تالیف کلمات بخوبی آگاه است۔ او آن شخصی است که خدا تعالیٰ اور ادرین خزینہ ہائے علمی فراخ دست و بسیار مالدار گردانیده
العلمية۔ ومن ادعى أنه من الواصلين والفقراء العرفاء ، وليس من عارفى هذه اللسان كالأدباء ، ففقره ليس فقر سيد الكونين، بل هو
و ہر کہ دعوی کرد که او از واصلان و فقراء عارفین است۔ و حالانکه از شناسندگان این زبان نیست پس فقر او فقر سید الکونین صلی اللہ علیہ وسلم نیست بلکه آن
سواد الوجه في الدارين۔ ولا تعجب بهذا البيان، ولا تغضب قبل العرفان، فإن الذى يدعى محبة الفرقان، كيف يصدأ ذهنه في
سیاه روئی در هر دو جهان است و برین بیان پیچ تعجب مکن و قبل از شناختن غضب مکن - چرا که شخصی که دعوی محبت فرقان می کند چگونه ذهن او در بین زبان
هذه اللسان، وكيف تقاصر مع دعاوى المحبة وشوق الجنان ، وكيف يمكن أن لا يتجلى لقلبه لطف الرحمن، ولا يعلمه الله لسان نبيه |
زنگ خورده تواند شد و با وجود دعوی محبت و شوق دل چگونه در تحصیل این زبان کوتاهی تواند کرد و چگونه ممکن است که لطف رحمن دل او را روشن نه کند و زبان پیغمبر خود
مكتوب احمد
۲۶۶ بالامتنان۔ ثم إنها معيار لحبّ الرسول والفرقان، فإن الذي أحب العربية فبحب الرسول والفرقان أحبها،
از راه انعام اور انیا موزد باز این زبان معیار محبت رسول و فرقان است۔ چرا که آن شخص که عربی را دوست داشت پس بوجه محبت رسول و فرقان دوست
ومن أبغضها فبغض الرسول والفرقان أبغضها، فإن المحبين يُعرفون بالعلامات، وأدنى درجة الحبّ أن تَحُبَّك
داشت و آنکه با عر بی بغض داشت پس بوجه بغض او با رسول و فرقان بغض داشت چرا که محبان بعلامتها شناخته می شوند - وادنی درجه محبت این است که
للمضاهاة، حتى تؤثر طرق المحبوب وتجعلها من المحبوبات، ومن لم يعرف هذا الذوق فإنه من الكافرين في
ترابر مشابهت آماده کند تا بعد یکہ راہ ہائے محبوب ترا محبوب شوند و هر که این ذوق را نشناسد پس او در مشرب عاشقان از کافران است و هر که
مشرب العاشقين۔ ومن أحب الفرقان وسيدنا خاتم الأنبياء ، كما هو شرط المحبة والوفاء ، فما أظن أن يبقى في
آنحضرت صلی اللہ علیہ وسلم را و قرآن شریف را دوست دارد۔ چنانکه شرط دوستی و وفاداری است۔ پس گمان نمی کنم که در عربی مثل جاہل بماند بلکه محبت او
العربية كالجهلاء ، بل يقوده حبه إلى أعلى مراتب الكمال، ويسبق كل سابق في المقال، ويصير نطقه كالدرة
اور ابسوئے بلندترین مرتبه کمال خواهد کشید و در سخن هر سبقت کننده را سبقت خواهد کرد و نطق او مثل در تابان خواهد شد و کلام او بخوشبوئے عجیب معطر کرده
البيضاء ، ويُضمخ كلامه بطيب عجيب ويُودَع أنواع الصفاء ، ففكّر كالمحبّين۔ ولولا الحب لما أُعطيتها، فمن
خواهد شد و انواع صفائی داده خواهد شد۔ پس همچو دوست دارندگان فکر کن و اگر محبت نبودی من علم این زبان حاصل نکر دے۔ پس محبت بود که مراد یدار این
الحب لقيتها، فهذا آية حُبّى من أرحم الراحمين۔ والحمد لله على ما أعطى وهو خير المنعمين۔
کنانید - پس از خدا تعالی این نشان محبت من است پس شکر خدائی که مرا این زبان عطا کر دو اواز همه منعمان بهتر است۔
بسم الله الرحمن الرحيم
علمى من الرحمن ذي الآلاء بالله حُزتُ الفضل لا بدَهَاءِ
علم من از خدا تعالی است که خداوند نعمت هاست و بذریعہ خدا فضیلت را جمع کردم نه بذریعہ عقل
كيف الوصول إلى مدارج شكره
چگونه تا مدارج شکرا و توانیم رسید
نثنى عليه وليس حول ثناء
تعریف او می کنیم و نتوانیم کرد
الله مولانا وكافل أمرنا في هذه الدنيا وبعد فناء
خدا مولائے ما و متکفل امر ماست
چه در این دنیا و چه در آخرت
لولا عنايته بزمن تطلبی
اگر عنایت او در زمانه پیاپی جستن من نبودے
كادت تعفّینی سیول بکائی
نزد یک بود کہ سیل ہائے گریہ مرانا بود کردندے
ما را خوشخبری باد که ما مو نسے یافتیم
بشرى لنا إنا وجدنا مؤنسا ربا رحيما كاشِفَ الغَمَاءِ
که رب رحیم دور کننده غمهاست
أعطيتُ مِن إِلفٍ معارف لُبَّهَا أُنزلتُ مِن حب بدار ضياء
از دوستے من معارف داده شده ام
واز محبوبے در جائے روشنی فرود آمده ام
تتلو ضياء الحق عند وضوحه
ما روشنی حق را بعد ظهورا و پیروی می کنیم
مكتوب احمد
لسنا بمبتاع الدجى ببراء ٢٦٧
نفسي نات عن كل ما هو مظلم فأنخت عند منوری وجنائی
و تاریکی را بعد طلوع ماه نتوانیم خرید
نفس من از همه تاریکی با دور شد
و ناقه خود را بر آستانه آنکس خوابانیدم که روشنی بخشند و من است
غلبت على نفسى محبة وجهه
حتى رَمَيتُ النفس بالإلغاء
بر نفس من محبت او غالب شد
تا آنک نفس را از میان افگندم
لما رأيت النفس سدّتُ مُهجتى ألقيتها كالميت في البيداء
چون دیدم که نفس من سد راه من است
پس او را همچو مرده در بیابا نے انداختم
الله كهف الأرض والخضراء
رب رحیم ملجأ الأشياء
خدا پناه زمین و آسمان است
خدائے رحیم جائے پناہ چیز ہا
بر عطوف مأمنُ الغرماء ذو رحمة وتبرع وَعَطاءِ
نیکی کنندہ مہربان جائے امن مصیبت زدگان
صاحب رحمت و احسان و بخشش
أحد قديم قائم بوجوده
لم يتخذ وَلَدًا ولا الشركاء
یکی است و قدیم است و قائم بالذات است
نہ پسرے گرفت و نہ شریکے دارد
وله التفرد في المحامد كلها وله علاء فوق كل علاء
و اور ا در تمام صفات یگانگی است
و او را بلندی بر بلندی است
العاقلون بعالمين يرونه وَالعَارفونَ به رأوا أشياء
عقلمندان بذریعہ مصنوعات او را می بینند
و عارفان بذریعہ او مصنوعات را مشاهده می نمایند
هذا هو المعبود حقًا لِلوَرى فَردٌ وَحِيد مبدء الأضواء
همین معبود حق برائے مخلوقات است
فردست یگانہ وابتدائے ہمہ نور ہا از دست
هذا هو الحِبُّ الذي آثرتُهُ ربُّ الورى عين الهدى مولائي
این همان محبوب است که او را اختیار کرده ام
رب مخلوقات چشمہ ہدایت مولائے من
هاجت غمامة حبّه فكأنها
ركب على عُسُبُورَةِ الحَدُواءِ
ابر محبت او بر انگیخت پس گویا آن ابر
برناقه با دشمال سواران هستند
ندعوه في وقت الكروب تضرعًا
نرضى به في شدة ورخاء
در وقت بیقراری ہاما اور امی خوانیم
و در نرمی و حتی با او خوشنود هستیم
حوجاء لفته أثارت حرتي ففدى جناني صولة الحوجاء*
با دگر دالفت او خاک مرا پرانید
أعطى فما بقيت أماني بعده
پس دل من بر حمله آن با دگر د قربان شد
غمرت أيادى الفيض وجه رجائي
مرا چندان داد که آرزوئے دیگر نماند
إنَّا غُمسنا من عناية ربنا
ما از عنایت رب خود
و دست ہائے فیض اور روئے امید مرا بپوشید
في النور بعد تمزق الأهواء
در نور غوطه داده شدیم و ہوا و ہوس پاره پاره شد
حمد سہو کتابت معلوم ہوتا ہے الهوجاء “ ہونا چاہیے۔ من الرحمن میں یہی شعر الهوجاء سے لکھا گیا ہے۔(ناشر)
مكتوب احمد
۲۶۸ إن المحبة خُمرت في مُهجتي وأرى الوداد يلوح في أهبائي
محبت در جان من خمیر کرده شد
و می بینم که دوستی در دل من می درخشد
إني شربت كؤوس موت للهدى - فوجدت بعد الموت عين بقاء
من برائے ہدایت کا سہ ہائے موت نوشیدم
إني أُذِبتُ مِنَ الوداد وناره
پس بعد از موت چشمه بقا یافتم
فأرى الغروب يسيل من إهرائي
من از آتش محبت گداخته شده ام
پس اشکها را می بینم که از گدازش من روان شده اند
اشک مثل سیل با از شوق روان است
الدمع يجرى كالسيول صبابة | والقلب يُشوَى من خيال لقاء
وأرى الوداد أنار باطن باطني وأرى التعشق لاح في سيمائي
و دل از خیال دیدار بریان می شود
و می بینم کہ دوستے باطن باطن مرا روشن کرده است
و عشق در سیماء من ظاهر شده است
الخلق يبغون اللذاذة في الهوى
ووجدتها في حرقةٍ وَصَلاءِ
مردم لذات را در هوا و هوس می جو بند
و من لذت را در سوزش و سوختن یافتم
خدا مقصود جان من است و من او ر ا
اے مردمان از مشک من بنوشید
الله مقصدمُهجتي وأريده في كل رشح القلم والإملاء
يا أيها الناس اشربوا من قربتی
قوم أطاعونى بصدق طويّة والآخرون تكبروا لغطاء
بہر قطرہ قلم و املاء می خواهم
قد ملأ من نور المفيض سقائي
که از نور فیاض حقیقی مشک من پر است
قومی است که از صدق مرا اطاعت کردند
وقومے دیگر است که از پرده نفس تکبر ورزیدند
حسدوا فسبوا حاسدين ولم يزل
حسدت لئام كل ذي نعماء
حسد کردند پس دشنام دادند و همیشه چنین است
که لئیمان خدا وندان نعمت را حسد می کنند
من أنكر الحق المبين فإنّهُ كلب وعقب الكلب سِربُ ضِراء
ہر کہ از حق ظاهر انکار کند او سگی است نه انسان
و پس آن سگ سگ بچگان هستند که پیروی او می کنند
آذوا وسبوني وقالوا كافر فاليوم نقضى دينهم برباء
مرا این ادادند و سقط گفتند و گفتند که کا فری است پس امروز ما قرض ایشان بچیزے زیادہ ادا می کنیم
والله نحن المسلمون بفضله
و بخدا که ما از فضل او مسلمانان هستیم
لكن نزای جهل على العلماء
لیکن بر علماء جہالت حمله کرده است
ما آثار نبی صلی اللہ علیہ وسلم را اختیار می کنیم
نختار آثار النَّبيّ وأَمْرَهُ نقفو كتاب الله لا الآراء
إنابراء في مناهج دينه |
ما در دین او و راہ دین اواز ہر ملحدے
إنا نطيع محمدًا خير الورى
ما محمد صلی اللہ علیہ وسلم را پیروی می کنیم
پیروی کتاب اللہ سے کنیم نہ پیروی رائے دیگر
من كل زنديق عدو دهاء
بیزاریم که دشمن عقل است
نور المهيمن دافع الظلماء
که نور خدا و دافع ظلمات است
مكتوب احمد
أفنحن من قوم النصارى أكفَرُ وَيلٌ لكم ولهذه الآراء ٢٦٩
آیا چه ما از نصاری کا فرتر هستیم
ویل خدا بر شما و بر رائے ہا شما
يا شيخ أرض الخبث أرض بطالة كفرتني بالبغض والشحناء
اے شیخ زمین پلید زمین بطالت
آذيتني فاحش العواقب بعده
مرا از روئے کینہ و بغض کا فرقراردادی
والنار قد تبدو من الإيراء
هر دو دست تو ہلاک شود تو فساد ها را پیروی کردی
أودى شبابك والنوائب أخرفت
جوانی تو ہلاک شد و حوادث تر اقریب به پیر شدن کرد
تبغى تبارى والدوائر من هواى
تو ہلاکت من و گردشها بر من ز ہوا نفس خود میخواهی
مرا آزار رسانیدی پس از انجام بد خود بے خوف مباش و سنت الهی است که آتش از افروختن می افروز د
تبت يداك تبعت كل مفاسد زلت بك القدمان في الأنحاء
و بگوناگون قد مہائے تو لغزیدند
فالوقت وقت العجز لا الخيلاء
پس وقت تو وقت عجز است نه وقت تکبر و ناز
فعليك يسقط حجر كل بلاء
أفتضربن على الصفاة زجاجة
آیا بر سنگ شیشه را می زنی
راه شرارت و خباثت را بگذار
پس بر تو سنگ ہر بلا مے افتد بر بلانے
إني من المولى فكيف أُتَبَّرُ فَاخْشَ الغُيُور ولا تَمُتُ بجفاء
من از جانب خدا هستم پس چگونہ ہلاک شوم پس از غیرت آن غیور بترس و بظلم خودموت را اختیار مکن
لا تنتهر واطلب طريق بقاء
خودکشی مکن و طریق باقی ماندن بجو
اترك سبيل شرارة وخباثة هون عليك ولا تمت بعناء
بر حال خود نر می کن و از رنج ممیر
تب أيها الغالي وتأتي ساعة |
تمسي تعض يمينك الشلاء
اے غلو کننده تو به کن و ساعتی می آید
ياليت ما ولدت كمثلك حامل خفاش ظلمات عدوّ ضياء
که خفاش تاریکی و دشمن روشنی است
که دست راست خود را که خشک شده است خواهی گزید
کاش مادرے پسرے ہمچو تو نہ زادے
تسعى لتأخذني الحكومة مجرما |
تو کوشش می کنی که حکومت مرا ہمچو مجرمے بگیرد
ويل لكل مزوّر وَشَاءِ
بر هر دروغ آراینده تمام و اویلاست
مرا بد نیاء شما چه تعلق است مرا کلیم خود کافی است
لو كنت أعطيت الولاء لعفته مالی و دنیا کم؟ کفان کسائی
اگر حکومت مراد ہندی ہر آئینہ کراہت کردمی
متنا بموت لا يراه عدونا |
ما بمر گے بمردیم که دشمن ما حقیقت آن نمی داند
تغرى بقول مفترى وتخرص
بقول در هم بافته حکام را می انگیزی
يا أيها الأعمى أتنكر قادرًا
اے کور آیا تو وجود خدا را تسلیم نمی کنی
بعدت جنازتنا من الأحياء
جنازه ما از زندگان دو را افتاده است
حكامنا الظانين كالجهلاء
و حکام کسانی هستند که بیجو جاہلان بدگمان هستند
يحمى أحبته من الإيواء
که محبان خود را خود نزد خود جا داده نگه می دارد
سہو کتابت معلوم ہوتا ہے” تنتحر “ ہونا چاہیے بمطابق روحانی خزائن جلد ۲۲ صفحہ ۷۱۹ ۔ ( ناشر )
مكتوب احمد
۲۷۰ أنسيت كيف حمى القدير كليمه أو ما سمعت مال شمس حراء
آیا فراموش کردی که چگونه خدا موسیٰ علیہ السلام را نگه داشت یا انجام کار آن مرد که آفتاب مطلع حراءست نشنیدی
نحو السماء وأمرها لا تنظرن
چشم تو سوئے آسمان و حکم آسمان نیست
غرتك أقوال بغير بصيرة |
چند اقوال بغیر بصیرت تر امغرور کرد
أدخلت حزبك في قليب ضلالة
گروه خود را در چاه ضلالت افگندی
جاوزت بالتكفير من حد التقى |
در کا فر قرار دادن از حد تقوی در گذشتی
كمل بخٹک کل گید تقصد
ہمہ مکرے کہ میداری بکمال رسان
في الأرض دُسَّتُ عينك العمياء
بلکہ چشم نا بینائے تو در زمین فرو رفته
سترت عليک حقيقة الأنباء
و حقیقت خبر ها بر تو پوشیده ماند
أفهذه من سيرة الصلحاء
آیا همین سیرت نیکان است
أشققت قلبي أو رأيت خفائي
آیا دل مرا بشکافتی یا حال پنهانی مرادیدی
والله يكفى العبد للإزراء
و بنده را برائے پناہ دادن اللہ کافی است
تاتیک آیاتی فتعرف وَجُهَهَا فاصبر ولا تترك طريق حياء
نشانہائے من ترا خواهند رسید پس آنها را خواهی شناخت
پس صبر کن و طریق حیا را از دست مده
إني كتبت الكتب مثل خوارق انظُرُ أعندك ما يصوب كمائی
من کتابها مثل خوارق نوشته ام
إن كنت تقدر یا خصیم کقدرتی
اے خصومت کنندہ اگر تر ا قدرت مثل قدرت من است
ما كنت ترضى أن تُسمى جاهلا
تو آن نبودی که بیل خود راضی گشتے
قد قلت للسفهاء إن كتابه
تو سفیهان را گفتی که کتاب او
آیا نزد تو چیزی است که همچو آب من بیارد
فاكتب كمثلي قاعدا بحذائي
پس بمقابلہ من نشسته بنویس
فالآن كيف قعدت كاللحناء
پس اکنون تر ا این چه شد که همچو زن ژولیده زبان نشسته
عفص يهيج القيء من إصغاء
ما قلت كالأدباء قُل لي بعدما ظهرت عليك رسائلی کقیاءِ
قد قلت إنى باسل متوغل سَمَّيتَنى صيدا من الخيلاء
بدمزه است از شنیدن قی می آید
بگو تو مثل ادیبان چه گفتی
بعد از انکه رسائل من تراقی آرنده معلوم شدند
تو می گفتی که من دلاور و در علم تو غل با دارم
اليوم مني قد هربت كأرنب -
امروز از من همچو خر گوشے بگریختی
و نام من شکار نهاده بودی
خوفا من الإخزاء والإعراء
فكر أما هذا التخوف آية
فکر کن آیا این نشان خدا تعالی نیست
كيف النضال وأنت تهرب خشية
تو چگونه با من معارضه توانی کرد و از خوف می گریزی
از این خوف که رسوا خواهی شد و بر هنه خواهی شد
رعبا من الرحمن للإدراء
که بر تو رعب انداخت تا ترا آگاه کند
انظر إلى ذلِّ مِنَ استعلاء
این پاداش تکبر و نا ز کردن است
مكتوب احمد
إن المهيمن لا يحب تكبّرًا
خدا تعالی از آفریدگان خود که ضعیف و کرم نیستی
من خلقه الضعفاء دود فناء ۲۷۱
عُفَرتَ من سهم أصابك فاجنا أصبحت كالأموات في الجهراء
هستند تکبر پسند نمی کند
از تیرے در خاک غلطانیده شدی که بناگاه تر ارسید
الآن أين فررت يا ابن تصلّف |
اکنون اے پسر لاف پاکجا گریختی
و در بیابان همچو مردگان صبح کردی
قد كنت تحسبنا من الجهلاء
و تو ما را از جهلاء می پنداشتی
يا من أهاج الفتن قم لنضالنا كنا نعدک نوجةَ الحَواءِ
اے آنکہ فتنہ ہا انگیخت برائے پیکار ما بر خیز
ماتر اگر دباد جائے غبار می پنداشتیم
نطقى كَمَوْلِي الأَسِرَّةِ جَنَّةٍ قولى كقنو النخل في الخَلْقاءِ
نطق من مثل آن باغی است که بر وادی او باران رحم باریده باشد و سخن من چون خوشه نخل است که در ز مین نرم باشد
إن كنت تحسدني فإني باسل أصلى فؤاد الحاسد الخطاء
دل حاسدان خطا کاران را می سوزم
وأردت أن تطَانَّنِي كَعَفَاءِ
مُزّقت لكن لا بضرب هراوة
تو پارہ پارہ کردہ شدی مگر نه بضرب عصا
بل بالسيوف الجاريات كماء
بلکه به شمشیر ہا کہ ہمیچو آب روان بودند
اگر تو با من حسد می کنی پس من مردی دلاورم
كذبتني كفرتنی حقرتنی
تو مرا دروغگو قراردادی تو مرا کا فر گفتی تو تحقیر من کردی
هذا إرادتك القديمة من هوى
این قدیم اراده تو در دل تو مانده
إني لشر الناس إن لم يأتني
من بدترین مخلو قا تم اگر مد د خدا مرا نه رسد
نصر من الرحمن للإعلاء
و خواستی که مرا بخاک بیامیزی
والله كهفى مهلك الأعداء
و خدا پناه من و هلاک کننده دشمنان است
از خدائی که رحمن و بلند کننده است
ما كان أمر في يديك وإنّهُ رب قدير حافظ الضعفاء
پیچ امری در دست تو نیست
الكبر قد ألقاك في درك اللظى
این تکبر است که تر ادر جهنم انداخت
خَفْ قهر رب ذي الجلال إلى متى
از قهر خدائے بزرگ بترس و تا کجا
تبغى زوالي والمهيمن حافظي
تو زوال من می خواهی و خدا نگهبان من است
و خدائے من رب قدیر است که نگهدارنده کمزوران است
إن التكبر أرد الأشياء
بلا شبه تکبر از همه چیز ہار دی تر است
تقفو هواك وتَنزُونُ كظباء
خواهش خود را پیروی خواهی کر دو ہمچو آ ہو ان خواہی جست
عاديت ربا قادرًا بمرائي
از دشمنی من خدا را دشمن گرفتی
إن المقرب لا يضاع بفتنة والأجر يُكتب عند كل بلاء
ہر کہ مقرب حق با شد به هیچ فتنه بر با دنمی شود
ونز دہر بلا برائے او اجر می نویسند
ما خاب من خاف المهيمن ربَّه |
إن المهيمن طالب الطلباء
هر که از خدا بترسد هرگز زیان نمی بردارد
به یقین بدان که خدا جو بندہ جو بندگان است
مكتوب احمد
بر این دعوی آن سنت خدا گواه است
اے حاسد من بغضب و نائرہ آتش بمیر
إنا نرى كل العلى من ربنا
ما همه بلندی ها از خدائے خود می بینم
۲۷۲ هل تطمع الدنيا مذلة صادق هيئات ذاك تخيل السفهاء
آیا دنیا این طمع می دارد که صادقے ذلیل گردد این کجا ممکن است بلکه این خیال ساده لوحان است
إن العواقب للذى هو صالح والكرة الأولى لأهل جفاء
انجام پیکار ہا برائے نیکو کاران است
و غلبہ اول برائے ظالمان است
شهدت عليه خصيم ، سُنَّةُ رَبِّنا في الأنبياء وزمرة الصلحاء
که در انبیاء و نا ئبان انبیاء مانده
مت بالتغيظ واللظي يا حاسدى إنا نموت بعزة قعساء
که ما با عزت پائدار خواهیم مرد
والخلق يأتينا لبغي ضياء
و مردم برائے طلب روشنی نزد ما خواهند آمد
هم يذكرونك لاعنين وذكرنا في الصالحات يُعَدُّ بعد فناء
اوشان ترا به لعنت یا دخواهند کرد
و ذکر خیر ما از جمله نیکی با شمار کرده خواهد شد با
هل تَهْدِمَنَّ القصر قصر إلهنا
هل تُحرقن ما صنعه بنائی
آیا تو محل خدا را مسمار خواهی کرد
آیا تو چیزی را خواهی سوخت که ساخته بانی من است
حاسدان می خواهند که بخت ما بسر در افتد
حالانکه ما نعمت ها بر نعمت ها می چشیم
امر مرا امرے مشتبہ مدان
يرجون عشرةَ جَدّنا حسداؤنا ونذوق نعماءا على نعماء
لا تحسن أمرى كأمر غمة جاءت بك الآيات مثل ذكاء
جاءت خيار الناس شوقا بعدما |
مردمان نیک نزدم آمدند
طاروا إلى بألفة وإرادة
سوئے من بالفت وارادت پرواز کردند
و ہمچو آفتاب تر انشا نها رسیده اند
شموا رياح المسك من تلقائي
بعد زانکہ خوشبوئے مشک از جانب من شمیدند
كالطَّيرِ إِذْ يَأوي إلى الدَّفُواءِ
مثل آن پرندہ کہ سوئے درخت بزرگ پناه می گیرد
لفظت إلى بلادنا أكبادها مابقى إلا فضلة الفضلاء
دیار ما جگر گوشہ ہائے خود سوئے ما افگند
أو من رجال الله أُخْفِى سرهم
یا آن مردانے کہ ہنوز را ز ایشان پوشیده داشته اند
ظهرت من الرحمن آيات الهدى
از خدا تعالیٰ نشانها ظاهر شدند
أما اللئام فينكرون شقاوة
مگر لئیمان از بد بختی انکار می کنند
هم يأكلون الجيف مثل كلابنا |
اوشان ہمچو سگ ہائے ما مر دار می خورند
و بجز آن مردم دیگری نماند که فاضلان را همچو فضله اند
یا توننی من بعد كالشهداء
ایشان بعد زین مثل گواهان خواهند آمد
سجدت لها أمم من العرفاء
و عارفان بمشاهده آن خدا را سجده کردند
لا يهتدون بهذه الاضواء
باین روشنی با هدایت نمی پذیرند
هم يشرهون كأنسر الصحراء
اوشان حریص مردار ہمیچو گرس بیابان اند
مكتوب احمد
خَشَّوا ولا تخشى الرجال شجاعة في نائبات الدهر والهيجاء ۲۷۳
مرا ترسانیدند و مردان بها در نمی ترسند
لما رأيت كمال لطف مهیمنی
ہرگاہ کمال لطف خدائے خود دیدم
اگر چه حوادث باشند یا جائے پیکار
ذهب البلاء فما أحس بلائي
بلا رفت پس بوجود بلا هیچ احساس نکردم
ما خاب مثلی مؤمن بل خصمنا |
قد خاب بالتكفير والإفتاء
مثل من شخصے ہرگز خائب و خاسر نمی گردد بلکه دشمنی کہ برائے تکفیر فتوی طیار کرد خائب و خاسر خواهد شد
العمر يبدو * ناجذيه تغيّظًا انظُرُ إلى ذى لوثة عجماء
سوئے این نبی که مثل چار یا یه است نگه کن
جاہلے دندان خود را از دشمنی آشکارا می کند
قد أسخط المولى ليُرضى غيره والله كان أحق للإرضاء
و خدا برائے راضی کردن احق و اولی بود
برائے رضاء اغیار خدا رانا راض کرد
كسرت ظرف علومهم كزجاجة فتطايروا كتطاير الوقعاء
من ظرف علوم ایشانرا همچو شیشه شکسته ام
پس ہمچو غباری که برخیز و پرواز کردند
قد كفروا من قال إنى مسلم
آن کسے را کا فر قرار دادند که میگوید که من مسلمانم
لمقالة ابن بطالة وعواء
این همه از سخن بٹالوی عوعو کننده است
خوف خدا در دل ایشان نمی بینم
خوف المهيمن ما أرى فى قلبهم فارتُ عُيونُ تمرد وإباء
چشمہ ہائے سر کشی در جوش اند
قد كنتُ آملُ أنّهم يخشونه فاليوم قد مالوا إلى الأهواء
من امید می داشتم که ایشان از و خواهند ترسید
نضوا الثياب ثياب تقوى كلهم |
ہمہ جامہ ہائے پر ہیز گاری را از خود بر کشیدند
پس امروز سوئے ہوا و ہوس میل کردند
ما بقى إلا لبسة الإغواء
و هیچ جامه بجز جامه اغوانز دشان نماند
هل من عفيف زاهد في حزبهم أو صالح يخشى زمان جزاء
آیا پیچ پر ہیز گارے زاہدی در گروه ایشان موجود است یا نیکوکاری موجود است که از روز پاداش می ترسد
والله ما أدرى تقيا خائفًا
بخدا که من پیچ پر ہیز گارے خائفی در این فرقه نمی بینم
في فرقة قاموا لهدم بنائی
که برای هدم بنیان من برخاسته اند
ما إن أرى غير العمائم واللحى أو آنفًا زاغت من الخيلاء
من بجز عمامہ ہاور یش با هیچ نمی بینم
یا بینی ها می بینم که از تکبر کج شده اند
لا ضير إن ردّوا كلامی نخوة فسيَنجَعَنُ في آخرین ندائی
بیچ مضائقہ نیست اگر کلام مرا از تکبر خود رد کردند عنقریب این کلام در دلہائے دیگر ان اثر خواهد کرد
لا تنظرن عجبًا إلى إفتائهم
سوئے فتوی ہائے ایشان نگہ مکن
قد صار شيطان رجيم حِبَّهُم
شیطان را نده محبوب شان شده است
غس تلا غُسَّا بِنَقْعِ عَمَاءِ
احمقے احمقے را در گرد و غبار کوری پیروی کرد
يمسى ويُضحي بينهم للقاء
برائے ملاقات شان شام می آید و صبح می آید
سہو کتابت معلوم ہوتا ہے یہدی“ ہونا چاہیے بمطابق روحانی خزائن جلد ۲۲ صفحه ۷۲۴ ۔ ( ناشر )
۲۷۴ أعمى قلوب الحاسدين شرورهم
دل حاسدان را شرارت ایشان کور کرد
آذوا وفي سُبل المهيمن لا نرى |
مرا ایذا دادند و در راه خدا
ما إن أرى أثقالهم كجديدة
بار ہائے ایشان نزد من با رنو نیست
نفسي كعسبُرَةٍ فَأُحْنِقَ صَلْبُها
نفس من مثل ناقه است پس کمر آن ناقه
هذا ورَبِّ الصادقين لأجتني
من همین اصول دارم مگر قسم بخدائے راستبازان
إن اللئام يحقرون وذمهم
لیمان تحقیر من بمذ مت خود می کنند
زَمَعُ الأناس يحملقون كثعلب
مردمان سفله بر من همیچور و باه حمله می کنند
والله ليس طريقهم نهج الهدى
بخدا این راه شان راه هدایت نیست
مكتوب احمد
أعرى بواطنهم لباس رياء
و
و جامه ریا باطن ایشان را بر هنه نمود
شيئًا ألذ لنا من الإيذاء
ہیچ چیزے لذیذتر از اذیت مرا نیست
إني طليح السفر والأعباء
من فرسوده سفر و فرسوده با رها هستم
من حمل إيذاء الورى وجفاء
از ایذا ها و جفاها لاغر شده است
نعم الجنى من نخلة الآلاء
که همیشه من از درخت نعمت ها میوه می چنیم
ما زادني إلا مقام سناء
مگر خدائے من مرا بلندی با داد
يؤذونني بتحوب ومُواءِ
و از آواز روباه و آواز گر به مرا ایزا می دهند
بل منية نشأت من الأهواء
بلکہ آرزوئے نفسانی است که از هوا و هوس پیدا شده است
أعرضت عن هذيانهم بتصامم | وحسبت أن الشر تحت مراء
من از هذیان ایشان دانسته خود را بهره کرده کناره کردم
و دانستم که زیر مجادله شر است
حسبوا تفضلهم لأجل تصبري فعلوا كمثل الدخ من إغضائي
ایشان بباعث صبر کردن من خویشتن را غالب دانستند پس بتکبر بر آمدند و مثل دود از چشم خوابیدن من بلند شدند
ما بقى فيهم عفة وزهادة
در ایشان هیچ عفت و پر ہیز گارے نمانده است
قعدوا على رأس الموائد من هوى
بر سر خوانها از هوا و هوس نشستند
چند کمینه از او باش جمع شدند
لما كتبت الكتب عند غلوهم
هرگاه کتاب ها بر وقت غلو ایشان شتم حمید
لا ذرة من عيشة خَشُناءِ
و نه یک ذرہ زندگی مجاہدانہ
فروا من البأساء والضراء
و از بختی ها و گزند با گریختند
جَمَعُوا من الأوباش حزب ارازل فكأنهم كالخشي للإحماء
پس گویا اوشان سرگین خشک برائے گرم کردن است
ببلاغة وعذوبة وصفاء
و همه آن کتاب ها ببلاغت و عذ و بت وصفا پر بودند
أو قول عاربة من الأدباء
یا قول کسی است که از گروه برگزیده عرب واد ببان است
أملى الكتاب ببكرة ومساء
همان عرب کتاب را صبح و شام نوشته
قالوا قرأنا ليس قولا جيدًا
گفتند خواندیم سخنی خوب نیست
عرب أقام ببيته متسترا
یک عرب بطور پوشیده در خانه او قیام کرده است
سہو کتابت معلوم ہوتا ہے” نوشتم “ ہونا چاہیے۔ (ناشر)
مكتوب احمد
سخن ہائے ایشان بہ بیں و تناقض را بہ ہیں
طورًا إلى عرب عزوه وتارة
أنظر إلى أقوالهم وتناقُضِ سَلَب العناد إصابة الآراء ۲۷۵
وقتے کلام مرا سوئے عرب منسوب کردند
هذا مِنَ الرّحمن يا حزب العدا
این املاء از خدا تعالی است اے گروہ دشمنان
عنادی که میدارند رائی صائب را سلب کرد
قالوا كلام فاسد الإملاء
و وقتی دیگر گفتند که این کلام خراب املاء دارد
لا فعل شامي ولا رفقائي
نه کارشامی است و نه کار رفیقان من
أعلى المهيمن شأننا وعلومنا
نبنى منازلنا على الجوزاء
خدا تعالی شان ما را و علوم ما را بلند کرد
ما منازل خود را بر جوزا بنا می کنم
بعد زین مقام مولویت را خالی کنید
و در تاریکی چاہے پوشیدہ شوید
خَلُّوا مقام المولوية بعده وتستروا في غيهب الخوقاء
قد حددت كالمرهفات قريحتي ففهمت ما لا فهمه أعدائي
ہمچو شمشیر ہائے تیز طبیعت من تیز کرده شد
هذا كتابي حاز كل بلاغة
این کتاب من هر نوع بلاغت جمع کرده است
الله أعطاني حدائق علمه
خدا تعالیٰ مرا باغہائے علم خود عطا فرمود
إنى دعوت الله ربا محسنا
من از خدائے خود خواستم که رب محسن است
إن المهيمن لا يُعز بنخوة
به تحقیق خدا متکبر را عزت نمی دهد
پس آن چیز با فهمیدم که دشمنان نه فهمیدند
بهر العقول بنضرة وبهاء
دانش با را بتازگی و خوبی حیران کرد
لولا العناية كنت كالسفهاء
اگر عنایت الہی نبودے من ہمچو بی خردان بودے
فأرى عيون العلم بعد دعائی
پس چشمہ ہائے علم بعد از دعا مر ا نمود
إن رُمتَ درجات فكن كعفاء
اگر درجہ ہامی خواہی ہمچو خاک شو
والله قد فرطت في أمرى هوى
بخدا که در امر من از روئے ہوا و ہوس تقصیر کر دی
وأبيت كالمستعجل الخطاء
و مثل جلد باز خطا کننده انکار کردی
الحر لا يستعجلن بل إنه يرنو بإمعان وكشف غطاء
آ نکه آزادا از تعصب ها است او جلدی نمی کند
بلکه بغور دل می بنگرد و از میان پرده می بر دارد
و بر زنان و پسران خود ازین خوف رحم می کنند
يخشى الكرام دعاء أهل كرامةٍ رُحمًا على الأزواج والأبناء
نیک مردان از دعائے اہل کرامت می ترسند
عندى دعاء خاطف كصواعق
نزد من دعائے است کہ ہمیچو صاعقه می جهد
والله إني لا أريد إمامة
بخدا من هیچ پیشوائی را نمی خواهم
إنا نريد الله راحة روحنا |
ما خدا را می خواهیم که آرام روح ماست
فحذار ثم حذار من أرجائي
پس از کنارہ ہائے من دور باش دور باش
هذا خيالك من طريق خطاء
این خیال تو از خطاست
لا سؤددا ورياسة وعلاء
و ریاست و بلندی را نمی خواهیم