آئینہ کمالاتِ اسلام

حصہ 42

Urdu original from Ruhani Khazain, edition of the Ahmadiyya Muslim Jamaat.

صلى الله عليه وسلّم لهداية كافة الناس ۔ و اعلم من الله أنه ٢٩)
لا يضيعني وقد خلع على من حلل الولاية و سقاني من
ترجمه : نمی کنید ولے ہر گاه شما را بر خوان صنع اللہ کہ ہر شے را اتقان و احکام فرموده
صلا در دادم و آن در دیده شما غریب و نادر بود سر ا نکار و ا با جنبانید و اظہار کراہت و
غضب کردید و دانسته از آن اعراض ور زیدید -
اے مردمان من امرے منکر نیاورده ام و خدائے بزرگ و برتر بر صدق من
گواهی میدهد و خود شما بعض نشان ہائے مرا مشاہدہ کردید و ذکر زمان مرا در آن کتاب
که بآن ایمان آورده اید خوانده اید و خدا این امر را در پرده تنکیر پوشیده داشت که علم
و تقوی شما را در ابتلا انداز دیس ناگهان فتنه اش شما را افرا گرفت ۔
برادران کتاب الله را در دست بگیرید و در آن تدبر بفرمائید که وقت آخر زمان در رسید
یا هنوز آمد و ظهورش زمانه ها و قرن ها را میخواهد؟ شما به یقین میدانید که مسیح در آخر زمان ظهور کند و
علامات آن و نوا در ارضیه را که قرآن کریم از آثار آخر زمانش قرار مید ہد مشاہدہ و معائنہ
میکنید و از آن منتفع میشوید - حیرانم که چرا به نوادر سماویه ایمان نمی آرید؟ که آیه کریمه
إِذَا السَّمَاءُ كُشِطَت حلالت بر آن میکند - افسوس به زمین و زمینی با میلان و از آلائے
آسمانی بعد و اعراض میدارید و خدائی کریم در این باب بشارت دیگر هم داده بود یعنی
إِنَّا لَهُ لَحٰفِظُونَ کے ولی شما آیات الهیه را فراموش و الحاد را کار می فرمائید۔
عزیزان بدانید که آسمان و زمین بسته و بے شگاف بودند - خدا تعالی آنها را
شگاف و کشاد فرموده چنانچه بر وفق امرش از آن نوادر و عجائب خروج و نزول آورده
بجهت اینکه بندگان را به بیند که بکدام سو میل دارند و به سبب اینکه نوا در زمین بر نوادر
التكوير : ١٢
الحجر : ١٠

۴۹۲) كأسها و أعطاني ما يعطى المقربون۔ و أرى بركاته نازلة على أنفاسي
و علی قلبی و لسانی و علی فهمی و بیانی و علی جدران بیتی و عتبة بابی
ترجمہ : آسمان سبقت و تقدم جست مردم به صنائع و عجائب و علوم و فنونش مفتون و شیفته
گردیدند کم مانده بود ہمہ ہلاک بشوند کہ رب کریم نگا ہے بہ زمین کرد و آن را دید که از
مہلکات و مفسدات لبریز شده و خلق را دید که همه برنا درہ کار یہائے نصاری دل بستہ
اند و فلاسفه نصاری بسحر علوم و فنون عجیبه دل از دست مردم ر بوده اند و جوانان از غایت
میل که بآن علوم دارند اسیر شہوات و استیفا ئے لذات شدہ بسلک بہائم وحشرات
منسلک گردیده اند و از آزادی و بیباکی و خیره چشمی کار بجائے رسیدہ کہ والدین و
بزرگان را بدیده استخفاف می بینند - چون حال چنین بود غیرت الهیه بجوش آمد و اراده
فرمود که کتاب خود را و دین خود را از فتنه آن نادره با محفوظ و مصون دارد ۔ و آن وعده
را که فرموده بود ما این ذکر را نازل کرده ایم و خود ما حافظش باشیم ایفا کرد و بنده خود را
از فضل و رحمت خود بتائید بنواخت و بمن وحی کرد که نذار را آماده شوم و نوا در نکات و
علوم و تائیدات سماویه را با من نازل ساخت بجهت اینکه نوادر نصاری و صلیب آنها را
بدان شکست بدهد و ادب و ادیب آنها را حقیر و خوار وا نماید و حجت آنها را از هم بپاشد و
دور و نزدیک آنها را ساکت و ملزم بگرداند - اکنون واضح شد که مظہر نوادر ارضیه و فتنه
ہائے آن همان است که بنام دجال معهود نام زد شده و مظہر نوا در سماویہ وانوار آن
کسی است که اسم مسیح موعود بر او اطلاق پذیرفته - این دو خصم یکدیگراند که در زمان
واحد مقابل ہم بروز کرده اند شنوندگان باید بشنوند ۔

و اسكفتها فهل انتم تقبلون۔ و عسى ان تكرهوا شيئا و هو خير (۴۹۳)
لكم وعسى ان تحبوا شيئا وهو شر لكم و الله يعلم و انتم
ترجمہ : واز نشانہائے صدق من آنست که مرا در وقت فتن این زمان فرستاده اند که از
کتاب اللہ اشارت بدان رفته بود - چنانچه پروردگار مرا از آسمان نازل کرده است
همچنان که این فتنه ها را از زمین اخراج کرده و در استعارات سخن گفته و مرا بر نگ
صادقان موید فرموده - ایام گذشته را تتبع بکنید از وقت آفرینش انسان مثل این فتنه ها
بر روئے زمین شائع و غالب شده یا در پیشینیان نظیر این نوادر باستماع در آمده - نگاه
نمی کنید با قول فلاسفه آیات الله را رد می کنند و بر آن خنده می زنند و در رد آن
هزاران هزار کتب تدوین و تالیف میشود - اے مورخان بگوئید اگر مثل آن در تواریخ
ماضیه دیده و خوانده باشید همین طور در زمان پیشین رسول کریم ( عليه الصلوة
والسلام ) ہدف توہین و دشنام و دین پاک وی مورد لعن و ملام گردانیده شده بود؟
بهمین نسق در حق کتاب مجید و فرقان حمید الفاظ شنیعه و مولمه وسخنان ناسزا و نا گفتنی بر
زبانها می رفت مانند آنچه در این زمان پر آشوب بشنیدن می آید؟ اندر این حال
اے خفتہ بختان چرا از ظهور رحمت الله در شگفت فرومانده اید؟ خدا را نگا ہے کہ چگونہ
بر شما و بر دین شما می خندند - خدا اینها را ذلیل و خوار دارد که دیده و گوش از اینها
انتزاع فرموده است - الله الله این اذیتها و دشنا مها که امروز از دست و زبان
پرستاران صلیب عاید بحال اہل حق می باشد هرگز نمونه آن در ایام گذشته یافته نمی
شود ! اسلام عرضه مصائب و محن گردیده - خر در چرا گاه اسپ می چرد ! و سگ

۳۹۴ لا تعلمون۔ و اني متوكل على ربي و أفوض أمرى الى الله و ادعوا
الله ان يصفى ۔
خلقه من خبث الاهواء و يلهمهم فعل الخيرات و قبول
ترجمہ: بزهره بزرگ بر بیشه شیر می تازد ! بعد ازین همه کدام وقت و زمان را چشم در راه
می باشید؟ و از نشا نہائے صدق من است که حق تعالیٰ مرا توفیق اتباع و اقتدائے نبی خود
(صلی اللہ علیہ وسلم ) مرحمت فرموده اثری را از آثار آنجناب مقدس نیافتم که بدنبال آن
قدم بر نداشتم ۔ وکو ہے از مشکلات در راه پیش من نیامد که بر بالایش بر نشدم و رب من مرا
بجماعه که برایشان انعام کردہ لاحق ساختہ ۔ و از نشا نہائے صدق من ست کہ او بر بسیارے
از علوم غیب مرا آگا باینده - واو غیر از مرسلان کسے را مطلع بر آن نمی سازد۔
☆
و از نشانہائے صدق من است که او ( تعالیٰ شانہ ) دعوات مرا قبول میفرماید و
حاجات مرا متکفل می باشد و در افعال و اقوال من برکت می نهد و دوستان مرا دوست و
دشمنان مرا دشمن است و از پوشید گیہائے مردم مرا انبا میکند و بسیار است که او گریه و
بکائے ما می شنود و هرگاه پیش او بر زمین افتادم بدست رحمت خود مرا بر داشت و آن قدر
دعا ہائے مرا بموقع قبول جا داد که نتوانم بشمار آرم و در باره من اکرام و انعام با فرموده
که لفظی ندارم که از عهده سپاسش بدان بیرون توانم بیایم ۔ و مرا خطاب کرده و گفته اے
احمد من تو مراد منی و با منی و تو در نزد من بمنزلت توحید و تفرید من می باشی - اکنون وقت
آن آمد که اعانت کرده شوی و در میان مردم شناخته شوی تو در پیش من بمنز لتے می باشی که
خلق از آن آگاه نیست - این کلمات خداوندی ست که بآن مرا نواخته بخدائے بزرگ
که در نزد من باین کلمات محبوبه همه دنیا و آنچه در آن است بجوی نمی ارزد۔
حمد سہو کتابت معلوم ہوتا ہے آگاہندہ “ ہونا چاہیے۔ (ناشر)

نداء اهل الاجتباء و ينجيهم في الدنيا والآخرة من سوء الخزى ۴۹۵
ترجمہ : روح من فدایش باد ۔ او کارسا زمن است در دنیا و در آخرت - مرا
هیچگاه تشنگی و گرسنگی و کوفت و خستگی نرسیده که او هم در زمان بتائید و نصرتم برنخاسته و
نعمت ہائے اوا بر خود متصل و لا ینفک می بینم ۔
واز نشا نہائے صدق من است که او مرا از علم قرآن حظے وافر بخشیده و نیکو
روشن است که غیر از مطهران قدرت بر فهمش ندارد ۔
و از نشانہائے صدق من است که او ( تعالیٰ شانہ ) مرا ادب خوبی
آموخته و مرا بر مشرب عذب صبر و رضا و موافقت با خود و اتباع رسول خود فائز
گردانیده و در فطرت من انوار عرفان ودیعت نهاده ۔ و بالنسبه بمصالح و
مفاسد ا مور مرا عارف و بصیر ساختہ ۔
اے مشایخ عرب و اصفیا ئے حرمین شریفین ہمین آن اخبار و مواعظ است که بر
علمائے ہند عرض دادم ۔ و ہر چہ آنہارا آ گابانیدم و اندرز گفتم از مستی خواب گران سر بر
نیاوردند و چون از خواب برآمدند سراسیمه وار هر چه بر زبان آمد گفتند - در پوستینم افتادند
و از ظنون فاسده وسوء فهم به تکفیر و تکذیب من شتاب آوردند و هنوز دامن من نمی گذارند و
بر گفتار خود اصرار و استبداد دارند - ومن بنحوی اتمام حجت بر آنها کردم که صدق
ا مانند روز روشن برایشان آشکار شد بر زبان انکار و در دل اقرار دارند زیرا که
من
به
اسیر دیو استکبار و استخبارند - من عیان می بینم که دل آنها پر از هیبت و حسرت و کربت
است و دانسته از حق تجاهل می نمایند و بالآ خر می بینم که درباره من در گروه ها تفرق

۹۶ وجهد البلاء و يُلحقهم بالذين هم صادقون۔ و آخر دعوانا ان
ترجمہ : وانقسام پذیرفته اند - بعضی تصدیق می کنند و آنها ضعیف و تقی و خدا ترس
می باشند ۔ وگرو ہے تکذیب می نمایند و از کبر و نخوت کلاه گوشه بر آسمان می شکنند و می بینم
مصدقان در افزایش و مکذبان يوما فيوما در نگون ساری و کاهش هستند و پروردگارمن
اطراف زمین را (اہل زمین ) کشان کشان در پیش من می آرد و دل و دیدہ ہارا نور
می بخشد وظنون را دور میکند و آنان که در پیش من با فراست اتقیا می آیند مرا می شناسند و
بہت تجلیہ بصیرت و حصول تقویٰ بے تردد و تذبذب دست در دست من مید ہند ۔
و حق تعالی مرا خبر داده که من بجهت خلق مانند کشتی نوح ( علیه وعلى نبينا الصلوة والسلام )
بستم آنکه در نزد من آمد و در سلک بیعت من مرتبط شد اولا ریب از هلاک نجات یافت ۔
و من جز بقرآن و بسوئے قرآن پیچ امر نمی کنم و همه مردم را بطاعت رب کریم آواز
مید هم حق تعالی نگاه کرد و دل و جوارح و دید ها و گوش و نیات مردم را دید همه پر از فستق و
فجور و معاصی و جرائم گردیده و با انواع خطا کاریها آلوده شده ۔ بنا بر آن بنده را از
بندگان اقامت فرمود که آنها را به مغز دین و حقیقت شریعت دعوت کند که از ذوق وطعم
آن محروم و مهجور شده اند۔ اے برادران از عرب و مصر و بلاد شام و غیر با آگاه باشید که چون
این نعمت نعمت عظیمه و این مائده از آسمان نازل شده بود نخواستم که شما را در این خوان پر از الوان
آلاء سهیم و انباز نسازم لا جرم امر تبلیغ را بر خود دین لازم و حق واجب الادا دانستم اینک آنچه در دلم
ریختند بمعرض بیان در آوردم و منتظر میباشم که چه پاسخ میگزارید قسم بخدائے عز و جل کہ
من مامور هستم از همان خدا که سیدنا و مولانا محمد مصطفی صلی اللہ علیہ وسلم را بجهت

الحمد لله الذي يهب الايمان و يفتح الآذان و ينور العيون و يزيل الظنون۔ (۳۹۷)
ترجمہ : ہدایت جمیع عالمیان فرستاد و بوثوق میدانم که او مرا ضائع نخواهد
ساخت ۔ اوحلہ ہائے ولایت مرا پوشانیده و از کاسه هایش مرا نوشانیده و همه
آنچه بمقر بان داده شود مرا عطا فرموده و برکات وے را شب و روز می بینم کہ
نازل می شود بر دل من و بر زبان من و بر فهم من و بر بیان من و بر دیوار ہائے ہا ۔
خانه من و بر آستان من - بگوئید قبول می کنید؟ و میشود که چیزی را بد بدارید و
آن بجهت شما بهتر باشد و می شود که چیزی را دوست بدارید و آن بجهت شما بد
شد - خدا میداند و شما نمیدانید - ومن توکل بر خدا انید ۔ ومن توکل بر خدا میکنم و زمام امر خود را بدستش
می سپارم و از وی میخواهم که خلق را از حیث ہوا و ہوس پاک ساز د و آنها را
توفیق فعل خیرات و قبول ندائے برگزیدگان عطا فرماید و آنها را در دنیا و
آخرت از عذاب رسوائی و فضیحت و هر گونه بلا رستگاری بخشد و بزمرهٔ صادقان
وصد یقان شان جاد ہے ۔
و آخر دعائے ماحمد آن خدائے کریم است که ایمان می بخشد و گوشها را
می کشاید و دیده ها را نورانی میفر ماید وظن ها را از الت می نماید ۔

تتمة البيان في ذكر بعض السوانح
و منن الله المنان
ايها الاخوان قد ألقى ببالى من بعد ما نمقت مکتوبی و اتممت
مقالي ان اكشف القناع عن بعض سوانحی و سوانح آبائي لتعلموا ما
اسبغ الله على من العطاء و ربانى من ايدى المنن والآلاء۔ و لكى
يحصل لكم بصيرة تامة في امورى و مهامي و يتضح و ينكشف
ترجمه
تتمه بیان در ذکر برخی از سوانح
ومنتہائے خدائے منان
برادران چون این نامه حقیقت شمامه را تمام کردم در دلم ریختند که برخی
از ماجرائے اسلاف و بر سرگزشتہا ئے خودم را به چیز تحریر در آرم تا آشکار
شود که آن کریم رحیم چه نعمتها و منتها است که در کارمن بند کرده و مرا بدست
لطف و مرحمت خودش تربیت فرمودہ ۔ و ہم بہت آ نا نکه تشنه آبحیات رشد و
ہدایت و طالب فتح باب مراودت و مراسلت با این بنده می باشند مولد و منشا و
مقامم بوضوح پیوندد خلاصه بزرگان من پارسی نزاد و از کلانان

علیکم مسکنی و مستقری و مقامی و لعل الله يقلب قلوبكم ٢٩٩)
وتاتوننی مسترشدین او تراسلوننی و تسئلون۔ فاعلموا أيدكم الله
ان آبائي كانوا الفارسيين أصلا و من سادة القوم و امراء هم ثم
قادهم قضاء الرحمان الى بلدة سمر قند فلبثوا فيه برهة من
الزمان والله يعلم بما لبثوا ولا علم لي الاما أنبئتُ من صحفهم
التي كانوا يكتبون ۔ ثم بدا لهم ان يسيروا الى ارض الهند فسافروا
من وطنهم وانحدروا الى بعض اضلاع منها يقال لها "فنجاب
ووجدوا في بعض نواحها ارضا طيبة مُخصبةً صالحة الهواء عذبة الماء
ترجمه : و ناموران و برگزیدگان آن سرزمین دل نشین بودند - جاذبه قضا عنان
توجه ایشان را بجانب بلده سمرقند توجیه فرمود - بهره از روزگار آنجا مکث نمودند -
خدائے دانا نیکو میداند تا چه مدت استقرار و قیام در آنجا داشتند - من بیش از ان
چه از نوشتہ ہائے آنها در یافتم نمی دانم - خلاصه با ز از ان خطه نهضت فرمودہ
به ملک هند آمدند و بعضی از نواح پنجاب را کہ ہوائے خوبے و آب خوشگوارے
دارد بجهت سکنی و توطن برگزیدند و با جماعه از رفیقان و متغربان رحل اقامت
آنجا انداخته قریه بر نام اسلام پور که معروف به قادیان می باشد آبادان ساختند -
و در مواقع جلب منفعت و دفع مضرت و جمیع امور و مهام با تفاق و توارد بسرمی
بردند - وحق تعالی در آنها برکت و خیر و در همه مقاصد و مطالب آنها فوز و فلاح را

۵۰۰ فالقوا بها عصا التسيار۔ و نزلوا فيها بنيّة الاستقرار۔ و كانوا متغربين في
نفر من قومهم منهم السادة و منهم الخادمون۔ فآواهم الله في تلک
الارض و بوأهم مبوّأ عزة و مكنهم فعمروا فيها قرية و سموها "اسلام
بور (المعروف بقاديان ذالك بانهم ارادوا ان يسكنوها جماعة
المسلمين من اعزتهم ليكون بعضهم لبعض ظهيرا و لعلهم يحفظون انفسهم
من الاعداء و اذا اصابهم البغى ينتصرون و سكنوها و تملكوا و أثمروا
وبوركوا ، و كان هذه الواقعة فى ايام دولة الملوك الجغتائية الذين كانوا
ترجمہ : نفاذ و اجراء فرمود در این زمان دوران دولت ملوک چغتائی و زمام
سلطنته بدست با بر بود با بر در تمجید و تبجیل آن غریبان دقیقه را بے رعایت فرو
نگذاشت و به طریق مدد معاش و سیور غال بسیاری از قریه ها در قسمت ایشان
نا مزد فرمود چنانچه آنها از کثرت متملکات و حرث و زرع در اہائی دیار پنجاب
رفعت و عظمت تمام بدست آوردند و با این ترفع و علو درجات و اقبال و منال
سر رشته تقوی و خشیت و طهارت و عمل خیر از دست ندادند ۔ روئے اسلام را در عهد
آنها رونق مجھے وزیبائے دلکش پدید آمد - در ہمہ کا رہا تمسک به کتاب اللہ و ترویج
بازار اسلام و اعانت در نوائب حق نصیب عین ہمت ایشان بود ۔ روزے چند بر
این منوال سپری شده بالآ خر اختر دولت مسلمانان رو به هبوط آورد و روز اقبال

من اقوام الجيل و كان زمام الحكومة اذ ذاك بيد اقتدار الملك الذي ۵۰۱
كان اسمه "بابر" و كان من الذين يكرمون الشرفاء و يعظمون۔ فاعزهم
و أكرمهم و أعطاهم قرى كثيرة و جعلهم من امراء هذه الديار و اهل
الأرضين وعظماء الحراثين و زعمائهم و من الذين يتملكون۔ فرقوا في
مدارج الاقبال وزادوا أموالا و أراضي و إمارة و كانوا مع إماراتهم
و ثروتهم يتقون الله و في سبل الخير يسلكون۔ و في ايام امارتهم تهلل وجه
الاسلام في رعاياهم و اقوامهم و كانوا اتقياء و كانت الامم لهم يخضعون۔
ترجمه: آنها را شب ادبار در دامان فرو نهضت که بدکرداران و فاسقان را از
پادشاہان عقاب الیم و رسوائی عظیم نصیب حال شود - خلاصه از شومئی سیاہ کاری ضعف و
اختلال در کار آنها راه یافته گردن از ربقه کلمه واحده برون کشیده عهد تو ادد و تعاون
را از هم گسیختند و از بغی و عنا دو تحاسد و تنافس بر استیصال ابنائے قوم فروریختند ۔ واز ہر و
گونه تورع و اتقا و رشد و صلاح اعراض در زیده رو به ارتکاب منهیات و معاصی
آوردند ۔ و فرایض وحدود الله را پشت پازده رکون وسکون بمتاع فانی دنیا کردند ۔ از
این زیغان و طغیان کار بجائے رسید که بعضی از ایشان ارتداد از دین اسلام و شعائر
کفرہ ہنود را شعار و دثار خود ساختند - در خلال این احوال تنور غضب الهی در فوران
آمده اراده آن کرد که ملک را از دست آنها انتزاع نماید - لا جرم قومها را

۵۰۲ و كانوا يرغبون في الصالحات و فعل الخيرات و يمسكون بكتاب الله
وينصرون دين الله و الى نوائب الحق يأفدون۔ و بعد ذالك الايام قلب
امر سلطنة الاسلام و تطرق الاختلال و الضعف فيها ليصيب الذين اجرموا
من الملوك صغار من عند الله و عذاب شديد بما كانوا نسوا حدود الله
و بما كانوا يعتدون۔ فصاروا طرائق قددًا يبغى بعضهم على بعض و يقتلون
انفسهم و يفسدون۔ و تركوا كل رشد و صلاح و مالوا إلى ما يباين الورع
و كانوا في أعمالهم يعتدون۔ و لم يبق فيهم من يتعاشر بالمعروف و يرحم
ترجمه : بر انگیخت که دست تطاول و اعتدا بر مقبوضات و متصرفات آنها دراز
کردند واکنون شہری و دیگر قریۂ مرة بعد اخری از دست آنها بدر رفت وقوت
و شوکت آنها بالمرة رو با نحطاط و اضمحلال آورده در هر ناحیتے و طر فے ملکے و
عالمی سر بالا کشید و هر یکی از خودسری و خلیج الغذاری دم زدن بنا کرد و خیلی
شگرف طوفان بے تمیزی در تموج بود ۔ ہر حدی و ثغری ملکی فریدی داد کامرانی و
مطلق العنانی در ان میداد بیچنیں بزرگان این بندہ بے منازعت انبازی و
سمیعی زمام اختیار بعض حدو د را در دست و شاهانه اقتدار بر آن داشتند و در همه
امور سیاه و سپید و دار و گیر رعایا و برا یا قضا یا و حکومتها با یشان مرفوع می شد -
و در فصل مهام زیر دستان پیوسته خوف الہی صح انظار آنها بوده ۔ قوتی و دولتے
قاهر برسر آنها نبود که می بایست روئے استیذان بدومی آوردند ۔
مطر

·

آج 10 میں سے 10 باقی