آئینہ کمالاتِ اسلام
حصہ 43
Urdu original from Ruhani Khazain, edition of the Ahmadiyya Muslim Jamaat.
على الضعيف المؤوف بل عاقب بعضهم بعضًا بالسيوف و ارادوا ان ۵۰۳
يأكلوا شركاء هم و يستأصلوا اخوانهم و اكابرهم و آباء هم و كانوا
من بعدهم كالذين لا شريك لهم فی الملک و هم متوحدون۔
و اكثرهم كانوا يعملون السيئات و يستوفون دقائق الشهوات
و يتركون فرائض الله و حدوده و الی شرك الاهواء يوفضون ثم لا
يقصرون۔ وفرحوا بما عندهم من الدنيا واستقرء وا طرقا منكرة
و أخذوا سبلا منقلة و طاغوا و زاغوا وانتهى امرهم الى فساد ذات
البين فسقطوا من الزين في الشّين فَغُيّر زمانهم و قلب دهرهم، ذالک
ترجمه : خلاصه بعد از مرور دهور صالحان و متقیان از پدران ما از عالم نا پاکدار
پدرود شده اخلاف اجلاف جائے آنها گرفتند و در ایام خود بالنو به انهماک
در شہوات عاجله واضاعت جمیع امور صالحه را وجه همت خود قرار دادند - با لجمله
کافہ امرائے مسلمین در آن عہد پیچ شغلی غیر از استیفا ئے لذات دنیہ و ارتکاب
بر معاصی و مناهی نداشتند - و عمل بر احکام قرآن و اقامت صلوۃ را همه خط کش
نسیان ساختند - چون کار بدین غایت انجرار یافت که از فقدان حرارت ایمانی
و برودت غرازت دینی جسم بے روح و ہمہ ہاسگان جیفہ خوار دنیا و ملوث
بقاذورات آن شدند خدائے علیم حکیم خواست آنها را از ین خواب غفلت
بیدار و از معارج بلند منزل و ذلیل و خوار سازد بیک ناگاہ گرو ہے از
پرستاران اصنام که خود را خالصه می گفتند از کنج خمول بمیدان بروز کردند ۔
۵۰۴ بأن الله لا يرضى ان يرث ارضه الفاسقون۔ و كان بعضهم كمثل
الذين ارتدوا من دين الاسلام و خلعوا عنهم رداء اسوة خير الانام
وكانوا لا يعرفون نعماء الله ولا يشكرون۔ فغضب الله عليهم و مزق
ملكهم وجعله عضين و بعث اقوامًا كانوا يبسطون ايديهم الى
ممالكهم و يقتسمون۔ و كان ذالك الزمن زمان طوائف الملوک
و كانوا الى ثغورهم يحكمون۔ و كان آبائی منهم يامرون على
ثغرهم و كالملوك على قراهم يقتدرون۔ و كان يُرفع اليهم ما وقع
في رعايا هم فكانوا يحكمون كيف يشاء ون و لا يخافون الا الله و لا
ترجمه: این غولان بیابان از دانش و بینش عاری و از زیور آدمیت عاطل بودند - چون
بدیده اعتبار نگاه کنیم این دو و دام و حشرات و هوام پاداش وخامت اعمال و کیفر کردار ہائے
مسلمانان بودند که آنها بر تجاوز از حدود الهیه و مجاهرت اعمال سیئه آگاه شوند - خلاصه
آن گروه خالصه که غاشیه عامه بودند همه جد و جهد بر استیصال مسلمانان و استخلاص
متملکات را از ایشان مقصود و محصور داشتند و در هر مصاف و میدان نصرت و ظفر
ہمرکاب انها بود ۔ در این هنگامه پر آشوب مصائب و نوازل فوق العادة مخصوصا برسر
پدران ما فرود آمد با این معنی که آن گروه خالصه که فی الحقیقت طائفه قطاع الطريق و
ناجوانمردان سیاه اندرون بودند از متصرفات واثاثه وامتعه هر چه در دست پدران
ما بود بقبض و تصرف خود در آوردند و بر قتل و نهب و تخریب عمارات و هدم
بنیانها و تفریق و تشتيت اجیال آنها اکتفا نه کرده آتش در وار کتب آنها
يستجيزون احدا و لا يستاذنون ۔ ثم نُقل صلحاء آبائی الی جوار ۵۰۵
رحمة الله و خلف من بعدهم قوم اضاعوا الصالحات المسنونات
وما رعوها حق رعايتها و وقعوا في البدعات والرسوم و ما تعافوها
و كانوا لدنياهم يلتاعون۔ و كذالك هبت الريح في تلك الايام
على جميع امراء المسلمین و طوائف ملوکهم و غفلوا من الانقياد
الى الله والاخبات له و عصوا أحكام القرآن و اذا قاموا الى الصلوة
قاموا کسالی و كانوا يراء ون و لا يخلصون۔ و نظر الله اليهم فوجدهم
كاجساد لا ارواح فيها ورآهم انهم انتكسوا على الدنيا وكانوا
ترجمہ : زدند ۔ چنانچہ پنج صد از مجلدات کتاب الله الفرقان از این حرق ببا درفت ۔
مسلمانان این همه بے اندامی و خیرگی را بدیده سر میدیدند و از عجز و بیچارگی خاموش
بودند ۔ بالآخر آتش این فتنه بحدے سر کشید که مساجد ما معابد بتان نا پاک وعزیزان
ما ذلیل واکثرے عرضۂ حسام خون آشام آن لیام واجب الملام گردیدند ۔ زمین
با همه سعت و فراخی برغر بائے مسلمین تنگ آمد - ناچار با جماعه از عشائر وقبائل و خدم
و غلامان در رنگ آل حضرت یعقوب ہر طرف سرگردان و حیران می گشتند - کفار
ملا عین در بلاد آنها شعار و رسوم کفر و شرک را اشاعت و تر و تیج دادند و در محوآ ثا را مور
اسلام سعی هر چه تمامتر در کار کردند - معجزه مسلمانان را در این ایام کار بجان رسید که
هیچکس قدرت آن نداشت که قرآن را جهراً تلاوت کند و اذان نماز را در مسجد بگوید
و گاوی را ذبح نماید و کسے را که برضا و رغبت خواهد اسلام آرد در دین خود
۵۰۲ مما سواها يستوحشون۔ وكانوا يشفقون على مهمات دنياهم و علی
الدين لا يشفقون۔ و تلطخوا بقذورات النشأة الاولى و غفلوا عن النشأة الثانية
فما طلبوها و ما كانوا يطلبون۔ فاقتضت حكمة الله تعالى لينبههم و اراد ان ينزع
الملك منهم و يؤتى قومًا من عبدة الأوثان كانوا يسمون انفسهم
خالصة و كانوا أميين لا يعلمون شيئًا و لا يعقلون۔ فأهاج الله تقريبات
عجيبة لنصرتهم و اقبالهم و ازعاج شجرة المسلمين و حطمهم ليعلموا
انهم فسقوا أمام ربهم و انهم ظالمون۔ فقام الخالصة بجميع الجهد
ترجمه : داخل فرماید - واگر چنانچہ کسے از مسلمانان مبادرت باین امور کرد
جزائے آن قتل شنیع و اقلا تقطیع دست و پا بود واگر بر کسے رحم آوردند در چاه
زندانش محبوس کردند و بگزاشتند که تشنه و گرسنه همان جا روز زندگی را بشب آرد ۔
خلاصه مسلمانان در این ایام هدف آلام گوناگون و مظلوم و ملهوف بودند ۔ و ہمہ
گوشها از استماع ناله و گریه آنها پنبه آگنده و کر شده بود - خانه و مسکن را بنا
می انداختند ولی نمی شد در آن سکنی بگیرند - از تجاره و اکتساب زر بدست
می آوردند - اما بر از ان نمی خوردند - کمتر روزے میگذشت کہ وقتے قتل گا ہے
غارت و زمانے اسیری و قید نصیب حال آنها نمی شد - زراعت می کردند ولی نمی
شد خرمن اندوزند ۔ شہر ہا ویران و راه ها پر خوف و زراعت معدوم واموال مفقود و
مسجد با وحشت افزا افزا و علوم نا را اپدید گشت - مسلمانان در چشم آنها بیش از ملخ و مور وقعت و
و الهمة ليستأصلوا المسلمين ويصفو ملكهم لهم و اعانهم الله عونا ۵۰۷
عجيباً فكانوا في كل موطن يغلبون۔ ففي هذه الايام صبت على آبائي
حوادث و نوازل و استولى الخالصة على بلادهم و جاسوا ديارهم
و غصبوا ملکهم و رياستهم واستخلصوها من ايديهم و نهبوا اموالهم
و خربوا عماراتهم و فرقوا أجيالهم و أحرقوا دار كتبهم و أُحرق فيها زهاء
خمسمائة مجلدات كتاب الله الفرقان و كان المسلمون ينظرون إليها
ويبكون۔ واتخذوا مساجد هم معابد اصنامهم وقتلوا كثيرًا منا بحسامهم
وجعلوا أعزّتنا اذلة۔ حتى اذا بلغت الكربة منتهاها و أحاطت الهموم على آبائی
ترجمه : وزن نداشتند - آخر بعضی ازین ذلت روز افزون به تنگ آمده و
نا رستر را بر عار برگزیده برگزیده ترک وطن عزیز گفتند و اکثرے کہ تحمل مشاق ہجرت
نتوانستند در دست بیداد کفار نا هنجار ا سیر و پا در زنجیر ماندند و هر روز
طعمہ اثر دہائے جور و جفائے آنها می شدند ۔ چون بیچ حیلتے نماند و ہمہ در ہائے خلق
بر روئے آنها بسته شد نا چار مسلمانان رو به درگاه آفریدگار توانا آوردند و
جبین تضرع و ابتهال بر خاک آستان خالق زمین و زمان بسودند و کشف این
بلیه و لعنت را گریہ و بکا با نمودند ۔ اللہ اللہ ہزاران ہزار از آنها بجرم ذبح
گاوے یا خواندن اذان و صلوٰۃ بقتل رسیدند از ایذاء و عذاب متصل کم
مانده بود ہمہ ہلاک شوند - می گریستند و نوحه ها میکردند ۔ زلزله ها برایشان وارد
شد و نا کرده گناه کشته می شدند الی اینکه نالہائے یتیمان و فغان بیو ہا تا بعرش
۵۰۸ و ضاقت الأرض عليهم بما رحبت و اخرجوا من دار رياستهم في نفر من
اخوانهم و عبيدهم و خدمهم فكانوا في كل ارض يتيهون۔ وأظهر الكفرة
في بلادهم شعائر الكفر و محوا آثار الاسلام و جعلوها غثاء و قلبوا الأمور
کلها و کذالک کانوا يفعلون۔ فأصابت المسلمين في هذه الايام مصيبة
عظيمة و داهية عامة و ما كان لأحد ان يؤذن في مسجد أو يقرأ القرآن جهرًا
او يدخل احدًا من الهنود في دين الله أو يذبح بقرة، و كان الجزاء في كل
هذه الامور القتل والنهب و إن خُفّف فتقطيع الايدى والأرجل و ان رُحِمَ عليه
ترجمہ : رسید - زمین را در زیر قدم فساق اشرار تپ لرزه بگرفت و مقربان و صالحان
دست در دامان عفو و رحمت الہی بزدند چون دعائے ضعیفان و بے تابان در
حضرت خداوندی مجتمع شد و تو جهات مقربان مضاف بآن گردید و از هر سو اسباب
مساعدت کرد ۔ و خداوند کریم دید که مسلمانان در هر چیز از مال و جان و عیال و
عرض و متاع و رحال و عقاید و اعمال عرضه مصائب شده اند ونوازلها بحد غایت
رسیده از فور کرم ترحم بر حال گنه گاران کرده گوش اجابت بر دعا ہائے بندگان
برگزیده خود گزاشت - بندگانی که چون از پشیمانی آمرزش بخواهند آمر زیده
شوند و چون نزول رحمت را دست بیازند و زار نالیها کنند بخشا ئیده شوند و چون
از جوش زاری و نیاز فغان بکشند یاری و یاوری کرده شوند و چون بر پیش آمدن
اندو ہے ورنجے بر روافتند تائید داده شوند و چون حلقه در تو به را بزنند مار داده
فالحبس الشديد حتى يموت في السجن ظماً و مخمصة و هم يشهدون ۵۰۹
و كان المسلمون مظلومين مجروحین مغصوبين مضروبين كل الايام و ما
كان لهم محيص و لا مناص و لا مخلص و لا راحم وكانوا من كل باب
يُطردون۔ و كانوا يبنون بيتًا و لا يبيتون فيها ويكسبون أموالا و لا ينتفعون منها
و لا يحظون وكانوا من كل جهة شُدَّت الغارات عليهم و ينهبون۔ و كانوا تارة
يحبسون و تارة يُقتلون و أخرى الى السبى يذهبون۔ وكانوا يزرعون بجهد
مهجتهم و لا ياكلون مما زرعوا شيئا و لا يدخرون۔ صيّرت المدن خربة
ترجمہ : شوند ۔ خلاصہ دعا ہا مستجاب شد و تیر ہا بہ ہدف نشست ۔ و قضائے مبرم علی
الغفله فتویی به هلاک و بوار خالصه نا نجا را مضا فرمود - چون وقت تباہی و خرابی آنها
در رسید آتش عداوت و تباغض در میان آنها اشتعال و التهاب پزیرفت و قتل
ابنائے جنس را مقصود غائی قرار داده درنده وار دنبال از هم در بدن برادران
افتادند و هر یکی در ین اندیشه و کمین بود که برادر و انباز را بکشد بجهت اینکہ جائے
او را بدست آرد و بعد از او خود را حاکم با اقتدار بسازد ۔ ازین بدسگالیها کار
بجائے رسید که بر پدران و اعمام و برادران و پسران و زنان خود با تیغ بے دریغ
از نیام برون کشیدند و در روزے چند روئے زمین از وجود نجس و رجس آنها
پاک گشت و خونناب بے اندامیها را فروخوردند و در آن ایام انقسام بر فرق و
شعب یافته و هر سو متفرق و منشعب شده کمر بر افساد واضرار بے چارگان چست
۵۰ و الطرق مخوفة والزروع معدومة والاموال مفقودة والمساجد موحشة
والعلوم موءودة، و كان المسلمون في أعينهم كالجراد و في الازدراء
يزيدون۔ و كان طائفة منهم يهاجرون الى بلاد اخرى و يتركون بيوتهم
و مساكنهم و على جناح التعجيل يرحلون۔ و اكثرهم كانوا كالمقيدين
بأيدى الكفرة و كانت الفجرة كالأفاعى يصولون على المؤمنين و يلقفون۔
فتاب المسلمون الى ربهم و طرحوا بين يدى مولاهم الكريم و كانوا في
المساجد يخرون على المساجد و يدعون عليهم ولكشف هذا الرجز
يتضرعون۔ و قد قتل ألوف منهم بما اذنوا وصلوا و ذبحوا بقرة أو عقروا
وما كان لهم حكم ليرفعوا قضاياهم اليه و لا كهف ليبكوا على بابه
فكانوا في كل وقت الى ربهم يرجعون۔ و أوذوا و عذبوا و كادت أن
تزهق انفسهم و هم يندبون و يرثون و زلزلوا زلزالا شديدا و قتلوا تقتيلا
ترجمه : بستند - و در رنگ قطاع الطریق بر صادران و واردان ترکتاز یها
می نمودند - از شدت جهل و حرمان از علم بحدی گول خرد و کثر فهم بودند که به
حقیقت دل و دیده و گوش نداشتند - از اندیشه آخرت بکلی فارغ شده همگی
ہمت آنها بسته به جلب سود این جهان و چون سگان مائل به مردار این عالم
گزران بود - بہر راه می تاختند و بهر جا فتنه می انداختند و هر چه از مال و متاع
می یافتند - بغارت می بردند قتل مسلمانان در پیش آنها بیش از کشتن پشه وزن و وقعت
شنيعا وبددوا تبديدًا حتى صعد الى العرش عويل اليتامى و نياح الأرامل ۵۱۱
و ضجيج الضعفة وارتعدت الارض تحت اقدام الكفرة و أخذت المقربون
أذيال رحمة الله و هم يشفعون۔ فلما اجتمعت أدعية الضعفاء والمضطرين
في حضرة الله تعالى ولحقت بها توجهات المقربين و تواطئت الاسباب من
كل جهة و طرف و رأى الله تعالى أن المسلمين أصيبوا في مالهم و انفسهم و
عيالهم و اعراضهم و رحالهم و عقائدهم و اعمالهم و رأى ان المصيبة قد
بلغت انتهاءها فنظر نظر التحنن والترحم الى المذنبين واذكر قومه الذين
هم عباده المنتخبون۔ الذين اذا استغفروا متندمين فيغفرون۔ و اذا استنزلوا
الرحمة باكين فيرحمون و اذا استغاثوا متضرعين فينصرون۔ و اذا خروا
ساجدين عند حدوث نازلة يسعى الله اليهم و يؤيدون، و اذا جاء وا
ترجمہ : نداشت - کذاب و غدار و خائن و بیوفا بودند ۔ پیچ عہدے و ذ متے و حلفے
و سو گندے را رعایت نمی کردند - آخر دریائے رحمت الہی در تموج آمد وارادہ
فرمود که جروح مسلمانان را اند مال و گردن آنها را از طوق ستمگاران و زندان
فرعونیان بے سامان نجات و مناص مرحمت فرماید و بر زیر دستان و هیچیتر زان
وکس مپرسان برحمت و امتنان باز آید - بنا بر آن قومی را که با قصائی زمین
سکنی داشتند تحریکی و تهییجی در دل کرد - آن گروه با شکوه بر مسکنہا ئے نژند
۵۱۲ توابين فيقبلون وأجيبت الدعوات و سمعت التضرعات واشتد غضب
الله على الخالصة و قضى بهلاكهم و هم غافلون۔ فلما حان وقت
هلاكهم أغرى الله بينهم العداوة والبغضاء يقتل بعضهم بعضًا فكانوا
كالسباع يفترسون اعزّتهم و يسفكون۔ و أراد كل واحد منهم ان يقطع
دابر أخيه و أسروا في انفسهم استیصال شركائهم و قالوا لوقتلنا هؤلاء
فبعدهم انا لنحن الحاكمون۔ فسلّوا سيوفهم على أباء هم و اعمامهم
و اخوانهم و ابنائهم فقضى الأمر في ايام معدودات، و أذاقهم الله ما كانوا
يستباحون۔ و هم في تلك الايام تفرقوا وصاروا شيعا و جعلوا يفسدون
في الارض و يقطعون الطريق و يصولون على المسافرين كالسباع
و بادلال الدولة الفانية يستكبرون۔ و ما كان لهم علم ليتهذبوا و لا قلب
ترجمه : و نامیمون و بر مقام نفرین التیام آنها بیکبارگی مانند قضائے آسمان
فرو ریخت و با فواج ظفر امواج که پرچم نصرت و تائیدات آسمان بر سر آنها
در اهتزاز بود خیام با احتشام در میدان بلده فیروز پور انتصاب فرمود ۔
مسلمانان از قدوم میمنت لزوم آنها در رنگ غنچه که از هبوب نسیم در انبساط آید
شاد ما نیها کردند و از فرط فرحت و نشاط در جامه با نه گنجیدند - خالصه با لکه را
دست مقاومت و محاربت با آن قوم کوتاه شده جبانت و نا مردی بر آنها استیلاء
الله
آئینہ کمالات اسلام
ليفهموا و لا آذان ليسمعوا و لا اعين ليبصروا و كانوا كالوحوش البرية (۵۱۳)
فوذروا الآخرة و ألغوها و كانوا يقعون على الآجلة كالكلب على الجيفة أو
يزيدون۔ فما بقى من مهجة و لا شعب الا شغبوا عليها و ما رأوا من اموال
الا نهبوها و كان سفك دماء المسلمين عندهم أخف من قتل بعوضة
و كانوا على قتلهم يحرصون۔ و كانوا كذابين غدارين لا يرقبون الهم و
لا يرعون حلفهم و ينقضون العهود و ينكثون الايمان ولا يتقون۔ فاراد
الله ان يأسو جروح المسلمين و يفك رقبتهم من نير الظالمين و ينقذهم
من سجن الفرعونيين و يمن على الذين كانوا يستضعفون۔ فدعا قومًا من
أقصى الارض فنسلوا الى دويرتهم الخريبة ينقصونها من أطرافها و جاء وا
بأفواج كرارة مبشرة بنجاح و فتح و نزلوا بعراء بلدة اسمها "فيروزبور“
ترجمه: یافته و خون در ابدان خوشیده و عار فرار را برگزیده رو به
خانہائے ویران بگریختند ۔ و خدائے عظیم و حکیم در دل آنها رعبے بزرگی
انداخت و اندوه شگرفی را در سینه آنها جا داد و آتش فوق العاده را در
کانون احشائے آنها بر افروخت تا از حب زندگی به هیئت مخنثان پشت
بدادند ۔ و بسیاری از دست جوانان آن قوم فرخنده بخت طعمه نهنگ
تیغ و اکثرے غرقه آب دریا شدند - و قلیلی کہ باقی ماندند با حیا تے کہ
مثیل ممات و وجو دے کہ ہمکنار صد ہزار نفرین بود در گوش ہائے
(۵۱۳) و كان المسلمون بِرَيّا قدومهم يفرحون۔ فما كان للخالصة الدنية ان
يقاوموهم أو يحاربوهم و ألقى الله عليهم الفشل كأن الدم عُصِرَ من
ابدانهم فواجهوا الى بيوتهم و هم يهزمون۔ و ألقى الله في قلوبهم رعبا
عجیبا و هيج البلا بل في صدورهم و اضرم في احشائهم جمرة حب الحياة
فولوا الدبر كالخناثی و هم يبكون۔ و عاقبتهم فتية قوم كان عون الله معهم
و سقطوا على وجوههم المسودة الدميمة كالشهب فكثير منهم قتلوا و كثير
غرقوا في اليم و كثير شابهوا الاموات و هم يهربون۔ و هربت الحواس من
بطون دماغهم كأنه خدرت اعضاء هم كلها او هم مفلوجون۔ و أقر الله
ترجمه : گمنا می خزیدند - مسلمانان از دیدار رایات نصرت آیات آن انصار واعوان
شاد کام و فرحان شدند و خالصه دنیه برنگ رگہائے خر دے کہ بر سطح پوست پیشہ
میباشد دوخته و پیوسته بزمین و همچو شخصی که چنگال اجلش محکم بگیر د سراسیمه و حیران
گردیدند و یقین آن داشتند که در این دیر و زود عین و اثر آنها از صفحه هستی محو و
ناپدید بشود مسلمانان چون این حال را مشاهده کردند دست دعا در حق قاتلان
خالصه بر افراشتند و از جذر قلب مبارکباد ها و تهنیت ها بر ناصران و محسنان خود عرض
دادند و بصدق دل اعتراف آن کردند که آنها حامیان و محسنان ما هستند و اگر چنانچه
کفران نعمت آنها از دست و زبان ما به ظهور آید در زمره ظالمان و بیوفایان محسوب و
معدود شویم ۔ خلاصہ خدائے قادر پیچ فسقه خالصه بر کنده و نشانہائے آنها را از